De klokken van het Zuiden (BIM! BAM!)

Na jaren touwtrekken heeft de Raad van State geoordeeld dat de gemeente Tilburg met recht heeft bepaald dat pastoor Harm Schilder van de Margarita Mariakerk niet voor half acht ’s ochtends de hele buurt wakker mag maken met het beieren van zijn klokken. Schilder voelt zich ernstig benadeeld en stapt ermee naar het Europese Hof. Hij meent dat geen andere Nederlandse gemeente zo stringent optreedt tegen kerkklokken en dat de vrijheid van godsdienst in het geding is. Heeft Tilburg iets tegen klokken of speelt hier wat anders?

korte metten
 
Pastoor Schilder overtreedt iedere werkdag om 7:15 uur de geluidsnormen met zijn oproep tot de vroegmis, met vele klachten tot gevolg. Op een gegeven moment heeft men speciaal voor deze bevlogen dienaar Gods een artikel opgenomen in de Algemene Plaatselijke Verordening, artikel 109a, dat luidt: 

Geluidhinder door vroege oproepen tot gebed Het is verboden om van 23.00 uur tot 07.30 uur door middel van klokgelui dan wel op andere wijze op te roepen tot gebed, in de zin van artikel 10 Wet Openbare Manifestaties, met een geluidsniveau dat meer dan 10dB(A) ligt boven de normen uit het Activiteitenbesluit en meer dan 10 dB(A) boven het referentieniveau van de omgeving. 

De wet- en regelgeving waaraan gerefereerd wordt is landelijk van kracht (zie hier voor het wettelijk kader van deze zaak). ‘Geluid voor oproepen en belijden van geloof’ geldt expliciet als een van de geluiden die normaliter buiten beschouwing worden gelaten. (Evenals pratende mensen en onversterkte muziek zijn dat zo van die geluiden die aan het omgevingsgeluid bijdragen – maar dat mag ook niet op onchristelijke tijdstippen.) Volgens de WOM is de gemeenteraad echter bevoegd om paal en perk te stellen aan de duur en het geluidsniveau ervan.

Tilburg gooit een bijzonder royale schep van 10 decibel bovenop de norm van 70 dB(A): iedere 3 dB extra betekent namelijk een verdubbeling van geluidsvolume. De pastoor heeft dan weer pech met het feit dat ze in Tilburg niet zo vroeg uit de veren zijn, want meestal duurt de nacht maar tot 7:00 uur. Zou hij echter een kwartier later beginnen dan normaal, dan mag hij helemaal de beest uithangen. Vaak kwam hij ruim boven de 80 decibel uit (t.w. 83) – en dat is hard. (De meeste kerkklokken zitten in de regionen rond 70.)

klokkenluider ‘online’

Zelf beweert de pastoor nog maar 25% van de parochianen te kunnen bereiken onder deze restricties. Kennelijk bevindt zijn kudde zich nogal verspreid over deze grote Brabantse stad en hebben die arme mensen nog steeds geen wekkers. En wie zich nu voorstelt dat hij dagelijks wild enthousiast aan de touwen van de klokkentoren staat te sjorren, om telkens met opwaaiende rokken mee omhoog gesleurd te worden, komt bedrogen uit: meneer drukt op een knopje. Wie met de hand luidt, kan zo het volume regelen – nu kan dat kennelijk niet.

Voortaan een SMS-je rondsturen, heeft hij daar al aan gedacht? Men moet met zijn tijd meegaan. In het Italiaanse Chiari hebben ze een iPhone applicatie ontwikkeld waarmee je kerkklokken kan regelen, dus in 1 moeite door zend je de gelovigen een ringtone die het Laatste Oordeel doet verbleken. Je kan er vast ook een begrenzer aan vastknopen, maar dat wil Schilder dus niet. Maar ‘heb uw naaste lief’, zou ik zo zeggen.

Op zondag mogen de omwonenden godzijdank uitslapen. Ironisch genoeg is er nog steeds een landelijke wet van kracht om de zondagsrust te garanderen: de Zondagswet uit 1953 bepaalt dat op geen enkele wijze hinderlijk gerucht mag ontstaan dat de eredienst zou kunnen verstoren. Dat deze zelf overlast veroorzaakt was lange tijd ondenkbaar. Steeds vaker vinden klagers tegenwoordig gehoor (overal in Europa, zelfs in Italië). Op veel plekken is het luiden slechts op hoogtijdagen toegestaan (al zijn er in Friesland dorpen waar dat betekent dat men – tegen alle verbodspogingen in – 11 dagen non-stop doorgaat).

het Heilig hard

Maar hoe komt het nou dat deze priester er van die onTilburgse gewoonten op na houdt? Wel, Margaretha Maria Alacoque, de patrones van de kerk, was de (aan)stichtster van de Heilig Hart-cultus, zo’n beetje de meest devote en fanatieke populaire stroming van de contrareformatie. Harm Schilder volgt alle encyclieken naar de letter en voelt zich meer thuis bij rechtzinnige protestanten dan tussen liberale katholieken – al is naar zijn mening de banvloek van de Paus nog steeds geldig. Vandaar die hang-up met oude gebruiken als dat luiden van de vroegmis.

Ook koesteren ze een speciale liefde voor klokken: alleen de beste zijn goed genoeg. Bij de Heilig Land Stichting dragen alle klokken namen en de grootste, van 1800 kilo, is Margaretha gedoopt. Ze was bedoeld voor de (nimmer afgebouwde) basiliek maar het bleek dat voor de bezoekers van het museum het luiden van de klok teveel decibellen opleverde. Tegenwoordig begeleidt ze, met dat typische gevoel alsof je maag in je schoenen belandt, op passende wijze begrafenissen. Het gewraakte exemplaar van de Tilburgse kerk is maar een klein opdondertje – maar misschien is het een genetisch verschijnsel…
 
foto 1: uitzicht over de Tilburgse wijk waar de martelaren van de MM-kerk wonen; foto 2: een blijkbaar stokdove geestelijke controleert de hartslag van Margaretha.
 

Advertenties