Het opruiende element

De ongetemde meningsuiting en het mensenrechten-kader

In januari van het jaar onzes heren 2009, een half jaar nadat het Openbaar Ministerie de aangiftes tegen Geert Wilders niet ontvankelijk had bevonden, heeft het Hof van Amsterdam hen in het ongelijk gesteld. Dit leverde een stormvloed aan meningen over de staat van de Nederlandse rechtsgang op. Woensdag 28 januari was er in Leiden een zgn. actualiteitencollege met een openbare discussie tussen onder andere de topman van het OM Joan De Wijkerslooth en de grote aanstichter achter de ommezwaai, mensenrechtenspecialist Rick Lawson. Lawsons artikel Wild, Wilder, Wildst (NJCM nr. 4 2008) wordt aangehaald in de recente uitspraak van het Hof. Hieronder een samenvatting van de bijdragen aan de discussie:

Actualiteitencollege: Het Amsterdamse bevel tot vervolging Geert Wilders

Sprekers:
* Prof. mr. J.L. De Wijkerslooth (Joan) -> Straf(proces)recht + procureur-generaal van het OM
* Prof. mr. A.W. Hins (Wouter) -> Mediarecht
* Prof. dr. R.A.Lawson (Rick) -> Bescherming van de integriteit van het individu
* Prof. mr. J.H. Nieuwenhuis (Hans) -> Burgerlijk recht

De Wijkerslooth :

Het sepot was op technische gronden (niet beleidsmatig (inhoudelijk)), te weten: de feiten zijn niet strafbaar.
Ten 1e: Aan 137 c & d WvS moet nog worden toegevoegd door de wetgever de zinsnede: “onmiddellijk of middellijk”. GW richt zich niet tot mensen, maar (het product van) de godsdienst [maar beledigt indirect de groep].
Ten 2e: Het opruiende element ontbreekt.
 
Hins
:
De motie-Bos van 10-2-’05 had als dictum: intensiever vervolgen van haatzaaien, racisme en discriminatie. GW was een van de ondertekenaars van die breed onderschreven motie – waarom willen hij en Rutte haatzaaien dan nu vrijgeven? Er is consensus om onderscheid te maken tussen uitingen en gedrag en dat oproepen tot geweld strafbaar moet blijven. Aan het andere uiteinde bevindt zich kritiek op ideeën. Voorbeelden daarvan zijn “de Koran is een fascistisch boek” en het civiele kort geding van de Nederlandse Islamitische Federatie tegen Fitna op 7 april vorig jaar. De huidige aanklacht baseert zich op rechtsoverweging 10, een verwijzing naar de vrijheid van godsdienst, die wordt uitgelegd alsof dat recht geeft op bescherming. Ook wordt het geval uitgelegd als een botsing van 2 grondrechten. Wel, normaal gesproken staat meningsuiting 2-0 voor. Uitlatingen als “grenzen dicht” en “alle moslims het land uit” zijn echter zeker geschikt voor vervolging.

Lawson :
De rol en invloed van internationale tribunalen is enorm toegenomen en ook om het Europese Hof kan men niet meer heen. De keuze van het OM om Wilders niet te vervolgen leunde dan ook zwaar op uitspraken van het EHRM als de beroemde Handyside-uitspraak* uit 1976(!) en Castells vs. Spanje (’92), dat ook om een volksvertegenwoordiger draaide. Maar er zijn ook recentere uitspraken, zoals Zana vs. Turkije (’97) en Erbakan (’06), die illustreren dat aanzetten tot intolerantie de grenzen van de vrijheid van meningsuiting te buiten gaat. Ook in het geval van overtreding van art. 17 EVRM (Misbruik van Recht) biedt een beroep op art. 10 geen soelaas (Norwoord vs. UK, ’03). Conclusie: het Hof van Amsterdam heeft beter naar Straatsburg gekeken – m.n. naar recente jurisprudentie – dan het OM.

*‘Freedom of expression constitutes one of the essential foundations of a democratic society (..) it is applicable not only to information or ideas that are favourable received or regarded as inoffensive or as a matter of indifference, but also to those that offend, shock or disturb the State or any sector of the publication. Such are the demands of that pluralism, tolerance and broadmindedness without which there is no “democratic society”.’

Nieuwenhuis:
Dit is een slechte zaak voor de politiek en voor het strafrecht. En dan te bedenken dat moslims van het debat zouden worden uitgesloten! Met ‘haatzaaien’ en ‘groepsbelediging’ legt het Hof de lat wel laag. ‘Haatzaaien’ staat niet in van Dale – het (concretere) aanzetten tot haat, discriminatie en geweld vereist een opruiend element, precies datgene wat het OM niet zag. Intolerantie en minachting is geen haat. Als men ‘over’ een groep mensen geen uitlatingen mag doen die ‘diskwalificeren en minachten’, zoals de wet stelt, kan men Dante, Voltaire en W.F.Hermans ook wel posthuum voor de rechter slepen. Het strafrecht moet de ‘ultimum remedium’ blijven.

geen geseling, wel een tik op de vingers

Om te beginnen was het een welkome bevestiging van de aanwezigheid van gezond verstand dat alle sprekers het standpunt van Mark Rutte en Afshin Ellian, om de meningsuiting zo zeer vrij te geven dat slechts het oproepen tot geweld nog strafbaar zou zijn, breed lachend afdeden als zijnde volstrekt absurd. Ellian, die op opvallende wijze ontbrak daar in het rechtenbolwerk aan het Steenschuur, had zich helaas laten excuseren.

De noodzaak tot vervolging hangt natuurlijk nauw samen met de ernst van de beschuldigingen. Behalve Lawson was geen van de sprekers nou zo overtuigd van de reële impact van Wilders’ uitlatingen. Het moge nu maar eens juridisch blijken hoe ver negatieve beeldvorming mag gaan voordat het schadelijk geacht mag worden. De Wil van Europa, die ons vaak zo eenzijdig wordt uitgelegd, is dus wel degelijk dat juist parlementariërs een zekere verantwoordelijkheid dragen ten aanzien van het aanzetten tot intolerantie – een verantwoordelijkheid die haaks staat op de interpretatie die Geert Wilders aan de vrijheid van meningsuiting geeft.

Persoonlijk vind ik het vreemd dat we steeds maar weer uitkomen op die belediging van een godsdienst, terwijl de uitspraken waartegen aangifte gedaan is toch wel heel wat meer inhouden dan dat. Is dat omdat alleen de vrijheid van godsdienst nog op kan wegen tegen het welhaast sacrale recht op meningsuiting? Dit is een proefproces, een opwaardering van het ‘haatzaai-artikel’ 137, en tòch moet godsdienst er weer bijgesleept worden! Zo zonde…. Verscheidene sprekers spraken hun voorkeur uit voor een civiele procedure, wat me redelijk in de oren klinkt. Laten we grenzen aangeven zonder de reikhalzende martelaren hun zin te geven.

het spook van W.F. Hermans

Hans Nieuwenhuis, de vierde man bij het klaverjassen, liet zich ‘live’ toch minder uitgesproken uit over de kwestie dan daags erna in de Volkskrant – al zijn kreten als “Voor een fatwa hoeven we voortaan niet meer naar Teheran” en “De katholieken! Dat is het meest schunnige, belazerde, onderkruiperige, besodemieterde deel van ons volk! (W.F. Hermans)” wel degelijk langsgekomen. Folkert Jensma was blijkbaar ook aanwezig (al hadden wij helaas niet het genoegen) en echoode die woorden in NRC. In zijn enthousiasme vergat hij te melden dat een bescheiden meerderheid van de zaal zich uiteindelijk achter Lawson schaarde.

Dante, Voltaire en Hermans ‘dan ook maar vervolgen’ … hij doet het altijd goed, het eeuwige Verlichtings-fundamentalische argument. Wij Nederlanders, wij laten het bij een beminnelijk glimlachen bij het horen van onze lieveling Hermans. En wat zijn wij daar trots op! In de pauze had ik met Maria, die mij meegesleept had, dan ook een levendige discussie over het vermaledijde Hermans-cliché, dat ons weer herinnerde aan de Grote Afwezige (die zich via Nieuwenhuis toch verzekerd wist van de obligate inbreng van zijn inmiddels vertrouwde handelsmerk).

Haar stellingname: “Hermans kritiek treft hier niet alleen de katholieken, maar ook het ongereflecteerde ressentiment. Cyrille Offermans: “[…]onder verwijzing naar W.F. Hermans riep [Afshin Ellian] Nederlandse schrijvers en kunstenaars op ‘grapjes’ te maken over de islam […] Hermans richtte zijn satirische pijlen (in een strikt literair kader, waar sowieso andere wetten gelden) op een van oorsprong religieus instituut dat in Nederland al decennialang de politieke dienst uitmaakte, zoals satire van oudsher gericht is op ridiculisering en ontwrichting van de plechtige praatjes van de machthebbers, niet op het trappen naar beneden.” ” Let u vooral even op het (door mij schuingedrukte) woord ‘satirische’.

De mijne: “Vorig jaar [2006], tijdens het debat De Botsing van Grondrechten, sloeg Ellian [Fawaz Jneid] nog met citaten van Nietzsche en W.F. Hermans om de oren, met de mededeling dat die vorm van kritiek in het Westen […] hogelijk wordt gewaardeerd – maar nu hij Ellian een ‘kwaadaardig gezwel’ noemt, wordt dat niet als een waardevolle bijdrage beschouwd. [Er werden nota bene kamervragen over gesteld…] Toen en ook nu weer verzoekt de imam om richtlijnen voor wat dan wel en niet gezegd mag worden.” De grote strijders voor de meningsuiting meten steevast met verschillende maten en hun geloof in hun missie is blijkbaar niet zo sterk dat ze zelf wat kunnen lijden. We moeten af van die preoccupatie met geloof. Dit gaat om hele andere dingen.


~.~.~.~


de zaak Féret
Aanvulling/update: Op 16 juli 2009 is een soortgelijke zaak door het Europese Hof bekrachtigd, nl. die van Front National-lid Daniel Féret vs. België. Féret was eerder door de rechter veroordeeld tot een taakstraf en verlies van zijn passieve en actieve kiesrecht voor 10 jaar. Rechtsdeskundige E.J. Dommering stelt in zijn bespreking:

“Politici hebben volgens het EHRM ten deze een bijzondere verantwoordelijkheid waarop ze ook juridisch kunnen worden aangesproken. Dit is al een eerder ingezette lijn en het arrest komt dan ook niet uit de lucht vallen. Gelet op de grote bescherming die zij anderzijds genieten, zal er een duidelijke afbakening moeten plaatsvinden tussen haat en extreme politieke standpunten. Om die afbakening uit te voeren zul je dus ook naar het geheel van uitspraken en beweringen moeten kijken: het gaat niet zozeer om het kwetsende of schokkende karakter daarvan als wel om de systematische aanval en uitsluiting van een bepaalde bevolkingsgroep die aan die uitspraken ten grondslag ligt.”

Elsbeth Etty liet zich in haar beschouwing zeer kritisch uit over de gevolgen van deze uitspraak voor de vrijheid van meningsuiting. Hoe het ook zij, ‘godsdienst’ komt in de kwestie niet één keer ter sprake.

Advertenties

14 Responses to Het opruiende element

  1. George Knight says:

    @Joke
    Bedankt voor je verslag. Ben je met me van mening dat religie extra juridische bescherming geniet in Nederland? In de huidige wetgeving in theoretische, en in de naar verwachting komende wetgeving in praktische zin. Zoja, zou dat er dan geen verklaring voor kunnen zijn dat de belediging van religie steeds weer gecounterd wordt door de religieus geinspireerden? Zodat het maar steeds op de maatschappelijke agenda blijft, juist omdat het zo ferm verdedigd wordt door diegenen die er aanstoot aan nemen. Dat die verdediging zelfs het kwetsen oproept. Terwijl atheisten of agnosten het kwetsen makkelijker aan zich voorbij laten gaan. En het sneller maatschappelijk gepasseerd is.
    Is dat wat je een preoccupatie noemt? Vergeet ook niet, de positie van religie in onze maatschappij heeft alles te maken met machtsstructuren en geldstromen. Het is meer dan kwetsen alleen.
    Wat Ellian, Hermans of wie dan ook vinden lijkt me niet de hoofdzaak. Het doet er ook helemaal niet toe of Ellian en Hermans het bij het rechte eind hebben. Het is geen voetbalwedstrijd. Wijzen op hun vermeende ongelijk of gelijk geeft ook hoogstens een deel van het verhaal. Daarmee is nog helemaal niet gezegd dat de tegenpartij gelijk heeft.
    Het gaat om de inrichting van onze maatschappij. Om hoe we met elkaar om willen gaan, hoe dat geformaliseerd is in de grondrechten en hoe dat alles zich tot een rechtsstaat vormt.
    Ik vind het onbegrijpelijk dat je een stukje schrijft dat dit interessante onderwerp wil duiden, zonder de naam Hirsch Ballin en de actuele CDA-politiek te noemen. Want daar heeft de aanklacht van het Amsterdamse Hof zeer mee te maken. Het neemt zelfs een opmerkelijk voorschot op de -verwachte- verbrede en verdiepte wetgeving over kwetsen van religies en levensovertuigingen. Dat is als praten over een zeilboot zonder aan te geven dat zo’n ding iets te maken heeft met het water.Reactie is geredigeerd

  2. JdK says:

    Een verslag om in te lijsten.
    Maar ik vind het zacht gezegd vreemd dat de rechtsgeleerde Nieuwenhuis niet weet dat postuum vervolgen in ons strafrecht niet kan. Hij leunt dus graag op het principe dat wat mocht niet alsnog wat minder mag.
    Het Europees Hof zit nu juist op de lijn dat aanzetten tot intolerantie onder die noemer valt. Een duidelijk begrip, de woorden aanzetten, tot en intolerantie, staan ook al in het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal en in de Van Dale etc.

  3. Joke Mizee says:

    Religie geniet zeker extra bescherming en het lijkt er erg veel op dat alleen de vrijheid van godsdienst boven die van meningsuiting gaat. Dat voorrecht is mij al langer een doorn in het oog, zie http://eurodusnie.nl/landelijk/heilige-verontwaardiging-8.html, waarin ook de achtergronden van de straf-artikelen staan (maar dan tot onder Donner).
    Ook neem ik het EHRM nog steeds kwalijk dat ze ‘mijn’ Panizza verboden hebben op godsdienstige gronden… zouden ze dat inmiddels ook wat minder vaak doen?
    Ik zou graag tegelijkertijd de antidiscriminatiewetgeving versterkt willen zien – want dat zijn de 2 grondrechten die m.i. botsen, 1 en 7. Wat de huidige verschuiving in het strafrecht gaat doen weet ik niet. Ik had gehoopt dat die wat seculierder zou worden, maar velen zien dit andersom.
    Het Hermans-praatje moet door de anderen, goedkope scoorders als zij zijn, eens achterwege worden gelaten. Ze kunnen zelf niks hebben, het gaat hun om eenrichtingsverkeer. Wilders is in geen enkel opzicht met grote schrijvers te vergelijken, laat staan met martelaren.
    Zoals ik op het eind van Heilige Verontwaardiging al opmerkte: imam Fawaz zal vast zijn schouders ophalen bij ‘geitenneuker’ maar zich hevig beledigd voelen over Submission, maar de grote rest van de ‘moslims’…? Zo niet, dan ‘am I fighting a lost cause’ – maar dat denk ik niet.
    Merk op dat Lawson het geen moment heeft over (de vrijheid van) godsdienst, beledigen o.i.d., maar (zoals @de Kat terecht oppikt) over intolerantie. En over plichten en verantwoordelijkheden. Demoniseren, weetjewel.
    Lees de punten van de aanklacht en je vraagt je af waarom het Hof er zo’n religieus praatje van gemaakt heeft. Ook dhr. Hins gaf aan dat er uitlatingen o.h.g.v. migratie tussen zitten die vervolgbaar zijn.

  4. George Knight says:

    @Joke
    "Lees de punten van de aanklacht en je vraagt je af waarom het Hof er zo’n religieus praatje van gemaakt heeft."
    Bedankt voor je antwoord. Het was mij ook opgevallen dat het Hof er zo’n religieus praatje van gemaakt had. Trouwens het hele arrest kwam bij lezing op me over als een rommelig mandje met appels en peren.
    Op het blog van Peter Louter schreef ik er op 22 januari het volgende over. Sorry voor de lengte:
    "De aanklacht tegen Wilders is een verhaal van individuele gevoeligheden, geschiedenis en incasseringsvermogen. Projecties van de ziel. Iedereen heeft er daarom weer een andere mening over. De rechters en politiek hebben zich in een verloren situatie gestort.
    Het lijkt dat de maatschappelijke cohesie sowieso niet gediend wordt door de aanklacht. Altijd zal een kant teleurgesteld zijn. De aanklacht leidt tot polarisatie.
    Hoewel ik het abjecte politiek vind krijg ik ontzettende zin om PVV te stemmen. In de verste verten had ik daar nooit eerder aan gedacht. In wat voor rollercoaster van verontwaardiging, politieke correctheid en opportunisme is Nederland beland? De zittende politieke klasse weet goed hoe ze haar bevolking in de buik kan raken.
    Wat Wilders inhoudelijk vindt, hoe hij dat legitimeert en zijn accenten zet is me om het even. Ik heb er niets mee. Maar ik vind het flauwekul dat-ie geen fundamentele kritiek op een religie mag hebben. Ook als dat beredeneerd wordt vanuit politiek opportunisme. Zo werken alle partijen.
    Als we een religie niet meer mogen beledigen, dan is Nederland geen open land meer. Wat is er nu zinvoller en leuker om de hoogmoed, de pretenties, de inconsequenties, de uitsluiting en de machtsspelletjes van een religie tegen het licht te houden?
    De restauratie die zich nu aftekent ontneemt ons deze wijze van kritiek op een religie. Die trouwens als opbouwend opgevat kan worden omdat het dient om toelichting en uitleg te blijven vragen en zo de religie scherp te houden en niet de kans te geven zich maatschappelijk te isoleren.
    Wilders en ieder ander moet een geloof of ideologie kunnen aanvallen. Zelfs belachelijk kunnen maken of als waardeloos kunnen betittelen. Zoals dat ook met allerlei levensovertuigingen moet kunnen. De rechters geven in hun arrest expliciet aan dat Wilders niet de gelovigen, maar een geloof op de korrel neemt. Dus?
    Het is het voorrecht van een volksvertegenwoordiger om vanuit immuniteit politieke opponenten, maatschappelijke machten of gesloten systemen aan te spreken en zelfs te ridiculiseren. De islam als religie die andersdenkenden en andersgelovigen in haar kern kleineert en uitsluit is een logisch doelwit.
    De raadsheren maken het er niet duidelijk op als ze aangeven dat de meeste uitlatingen van Wilders in hun opvatting ook beledigend zijn, omdat ze "de moslimgelovigen wezenlijk in hun religieuze waardigheid aantasten." Het is maar net hoe beledigd men zich wil voelen. Er zullen voldoende moslims zijn die dat waardig aan zich voorbij laten gaan en hun waardigheid niet aan laten tasten door een politicus.
    De raadsheren van het Amsterdamse gerechtshof lijken nu te kiezen voor extra juridische bescherming van een religie en verstoren daarmee het maatschappelijk debat. Dat zal in het vervolg rechtgezet moeten worden.
    Wie volgt? Het ligt in de rede dat nu SP’er Harry van Bommel aangepakt gaat worden voor zijn oproepen tot geweld en zijn stilzwijgende belediging van Joden. En wat te denken van Balkenende die verklaarde dat mensen zonder geloof niet kunnen functioneren, daarmee de niet-gelovigen wezenlijk in hun waardigheid aantastend.
    Als het OM alleen Wilders aanpakt en beide anderen niet, of de mensen rond Nederland Bekent Kleur die zich stelselmatig extreem en kwetsend uiten, dan laadt het de verdenking van selectieve voorkeur op zich. Ze nodigen als het ware de kiezers uit om de volgende keer op Wilders te stemmen.
    Nu dreigt juridisering van de politiek. Even ongewenst als de politisering van de rechterlijke macht. Om dat allemaal te voorkomen hebben we gescheiden machten. Het is onbegrijpelijk dat het Amsterdamse gerechtshof zich tot deze aanklacht heeft laten verleiden.
    Mij baart de praktijk zorgen. Losse ongedwongenheid maakt plaats voor op scherp zetten. Want door het aanpakken van Wilders zal de rechterlijke macht allerlei opponenten aan moeten gaan pakken om de schijn van willekeur voor te zijn. Organisaties die zich maatschappelijk profileren en scherp uiten komen nu allen binnen bereik. Wat betekent dat voor de sociale vrede en het functioneren van maatschappelijke organisaties?
    Wat kan het gevolg zijn? Maatschappelijke organisaties worden op enorme kosten gejaagd en advocatenkantoren gaan een gouden toekomst tegemoet. Een gunstig neveneffect lijkt echter dat de extra juridische bescherming van religies volop in de belangstelling komt te staan.
    Het is zo dat Wilders in de kamer immuun is voor rechtsvervolging en daarbuiten niet. Zo is de wet. Maar het zou een stuk logischer zijn als-ie voor elke politieke uiting immuun was. Nu wordt de wet weliswaar correct toegepast, maar is de logica van de argumentatie ver te zoeken. Het optreden van een volksvertegenwoordiger in functie in de publiciteit zoals in de Volkskrant of bij NOVA kan naar mijn idee niet los worden gezien van zijn of haar kamerwerk. Dat ligt in elkaars verlengde. Het een vult het ander aan.
    De politiek moet zorgen voor een gelijk speelveld voor het maatschappelijk debat. Waarop religie en niet-religie dezelfde juridische bescherming hebben. Waarop de religies, levensovertuigingen en politieke richtingen onderling dezelfde juridische bescherming hebben.
    De afweging is wat er meer beschadigend is voor de sociale vrede, harde en onbarmhartige kritiek op een religie of grenzen aan de kritiek die lager liggen dan aanzetten tot geweld? Voor een antwoord komen we terug bij het begin. De waardering voor de afweging is een verhaal van individuele gevoeligheden, geschiedenis en incasseringsvermogen. Politiek en rechterlijke macht hebben zich in dit mijnenveld laten leiden terwijl ze afstand hadden moet houden.
    De aanklacht roept nu de vraag op of de zittende macht de schijn van (rechts)gelijkheid nog wel op kan houden. Dat is zorgelijk want een en ander raakt aan de grondrechten en de rechtsstaat. Die zijn fundamenteel en verdienen in betere handen te zijn dan in die van de huidige politieke klasse."
    En op 23 januari:
    "Een inhoudelijke motivatie is door het hof al aangeleverd. Wat haar opdracht niet eens was. Hoe doorwrocht en afwijkend kan het vervolg zijn?
    Probleem lijkt mij dat de raadsheren tegelijk oordelen als filosofen, theologen, parlementaire politicologen, integratie-experts, antropologen, maatschappijcritici, vrijzinnigen en religieus-geinspireerden, medialogen en welke specialismen nog meer, terwijl ze juristen zijn.
    Dat lijkt een te complexe last. Zelfs voor verstandige rechters. Met hun aanklacht hebben ze geen consensus geschapen, maar verdeeldheid. Met hun arrest hebben ze geen klaarheid gezaaid, maar onduidelijkheid over de consistentie van hun oordeel.
    Mij spijt het dat de kwestie Wilders nu het zicht ontneemt op de acties van Hirsch Ballin. Die ik als veel kwalijker zie. Alleen als in de publiciteit het een stelselmatig aan het ander gekoppeld wordt, denk ik dat deze aanklacht nog iets goeds kan opleveren."Reactie is geredigeerd

  5. peter louter says:

    Je laatste zin is de meest intrigerende, Joke.
    Dit gaat om heel andere dingen.
    Wat mij verder zeer verbaast is de vierkante afwijzing van het voorstel van Rutte om de Amerikaanse definitie over te nemen.
    Dat is eigenlijk de enige met een filosofisch goed fundament

  6. Helena says:

    Interessant verslag.
    Mij valt het ook op dat de discussie gaat over belediging van godsdienst, in dit geval de islam, als het over de uitspraken van Wilders gaat en de beslissing om een rechtszaak te beginnen. Het gaat inderdaad verder dan dat! Helemaal met je eens. Mensen hebben dat niet in de gaten.
    Maar met uitspraken als:
    Jan en Truus betalen voor Ali en Ahmet (een van de vele van de PVV/Wilders) gaat het verder dan ‘moslims’.Reactie is geredigeerd

  7. Joke Mizee says:

    "Maar ik vind het flauwekul dat-ie geen fundamentele kritiek op een religie mag hebben."
    "De politiek moet zorgen voor een gelijk speelveld voor het maatschappelijk debat. Waarop religie en niet-religie dezelfde juridische bescherming hebben."
    Beide hevig mee eens.
    "En wat te denken van Balkenende die verklaarde dat mensen zonder geloof niet kunnen functioneren, …"
    Die vond ik daar falikant buiten zijn boekje gaan – een MP spreekt namens alle mensen nl. Ook een tik!
    "Nu dreigt juridisering van de politiek."
    Nee, dat is niet waar. Er is altijd (al) sprake van een wisselwerking. De juridische wereld speelt een actieve rol, waarbij ze zich o.m. laat inspireren door maatschappelijke signalen. Dat wil ik graag zo houden.
    "Wat kan het gevolg zijn? Maatschappelijke organisaties worden op enorme kosten gejaagd en advocatenkantoren gaan een gouden toekomst tegemoet."
    Dat is helaas al jaren aan de gang – in bijna elk geschil moet de rechter de knoop doorhakken. Overheden laten zelfs beslissingen waar ze onderling verdeeld over zijn aan de Raad van State over.
    "Een inhoudelijke motivatie is door het hof al aangeleverd. Wat haar opdracht niet eens was. Hoe doorwrocht en afwijkend kan het vervolg zijn?"
    Lawson legt uit dat ze dat gedaan hebben omdat ze de afwijking van de zienswijze van het OM wilden motiveren, dat het idd. wat minder had gekund en dat de rechters echt wel onafhankelijk zijn. Ze zullen eerder rekening houden met wat evt. de Hoge Raad en het EHRM ná hun zullen zeggen.
    "Het is zo dat Wilders in de kamer immuun is voor rechtsvervolging en daarbuiten niet. Zo is de wet. Maar het zou een stuk logischer zijn als-ie voor elke politieke uiting immuun was."
    Nee, dat zou ik echt niet willen. Iemand die met ‘god noch gebod’ rekening hoeft te houden radicaliseert al snel – iets wat m.i. al gebeurd is bij hem. Heb je dan helemaal niet het idee dat haatzaaien kan bestaan, en gevaarlijke volksmenners? Vind je een aantal van GW’s uitspraken dan niet discriminerend en een negatieve beeld c.q. klimaat scheppend?
    "De afweging is wat er meer beschadigend is voor de sociale vrede, harde en onbarmhartige kritiek op een religie of grenzen aan de kritiek die lager liggen dan aanzetten tot geweld?"
    Ja, het gaat mij dus niet om het religie-aspect, juist niet. Ik vind dat zeer spijtig, en een gemiste kans om rondom discriminatie en intolerantie wat meer jurisprudentie te verkrijgen. (Misschien kan jij/iemand mij nog wat meer inlichten over Hirsch Ballin en deze zaak, en/of de plannen met art. 137.)
    Het is echter zeker niet zo dat alleen aanzetten tot geweld momenteel strafbaar zou zijn. Er is het een en ander – niet veel – rond nazi-symboliek en holocaust-ontkenning en zo. Weinig inhoudelijk, maar vrijwel niemand wil dit wegdoen. Dit gaat immers ook om de meningsuiting van neonazi e.d. creeps. Je kunt je toch wel voorstellen dat er zich naast ‘geweld’ nog van alles bevindt dat schadelijk voor de sociale vrede is?
    In mijn info-blok staat een verwijzing naar het rapport dat van Stokkom c.s. destijds schreven i.o.v. het ministerie van justitie. Hoofdstuk 10 bevat hun conclusie. Ze bevelen aan om haatzaaien intensiever aan te pakken. Niet alle auteurs denken er hetzelfde over, zo liet van Stokkom mij desgevraagd weten dat hij niet zo van strafrecht ‘houdt’. En natúúrlijk moet het maatschappelijk debat in staat zijn om de grenzen, de maatschappelijke normen, aan te geven. Maar ik krijg al een aantal jaren de indruk dat we er met de meningsuiting niet uit gaan komen (terwijl er járenlang geen probleem mee leek te zijn…). Dan moeten die grenzen toch maar door de wet geformuleerd worden – en dan lijkt het me een goede zaak als de mensenrechten daarbij steeds in het achterhoofd spelen.

  8. JdK says:

    In mijn achterhoofd zitten alleen kleine hersenen. Die kunnen er niet goed tegen als anderen daar komen spelen, al zijn het maar de mensenrechten. Dat soort hangjongeren schop ik er dus altijd meteen uit. 😉

  9. George Knight says:

    @Joke
    "Nu dreigt juridisering van de politiek."
    ‘Nee, dat is niet waar. Er is altijd (al) sprake van een wisselwerking. De juridische wereld speelt een actieve rol, waarbij ze zich o.m. laat inspireren door maatschappelijke signalen.’
    Het gaat erom dat de politiek niet zelf meer knopen doorhakt vanuit de toegemeten verantwoordelijkheid, maar dat vanuit een gebrek aan moed of kracht doorschuift naar de rechter. Daarop doelde ik. Het valt inderdaad de rechterlijke macht niet te verwijten wat hun toegeschoven wordt.
    "Een inhoudelijke motivatie is door het hof al aangeleverd. Wat haar opdracht niet eens was. Hoe doorwrocht en afwijkend kan het vervolg zijn?"
    ‘(..)Ze zullen eerder rekening houden met wat evt. de Hoge Raad en het EHRM ná hun zullen zeggen.’
    Maar dat is ook precies de valkuil, dat streven naar diepte en breedte. Vraag blijft of een volgende rechter -meer dan oorspronkelijk in de opdracht bedoeld was- niet te veel gebonden is aan dit arrest.
    ‘Heb je dan helemaal niet het idee dat haatzaaien kan bestaan, en gevaarlijke volksmenners? Vind je een aantal van GW’s uitspraken dan niet discriminerend en een negatieve beeld c.q. klimaat scheppend?’
    Laten we het beperken tot aanzet tot haat tegen of discriminatie van mensen. Van belang is een in mijn ogen dubbele asynchroniteit die het draagvlak voor dit wetsartikel verkleint. Daarom kunnen we Wilders niet isoleren.
    De achtergrond van een religie of levensovertuiging maakt dat kwetsende uitingen eerder straffeloos kunnen blijven. Zodat radicale imams in Nederland zeggen niet ondergeschikt te willen zijn aan de Nederlandse wet, maar zich uitsluitend op islamitische wetgeving te baseren. Hetzelfde geldt voor orthodoxe christenen die hun opvatting over het homohuwelijk baseren op bijbelteksten. Daarover zijn we het eens.
    Verder wordt haatzaaien tegenwoordig in de publiciteit erbijgesleept ook als er technisch niet eens sprake is van haatzaaien. Het wordt verward met bijvoorbeeld gewone zakelijke kritiek op de islam. Dat misverstand of misbruik verwatert ook het draagvlak voor het aanpakken van haatzaaien.
    Verder moeten -om haatzaaien in volle werking te zien- mensen tot een andere mening komen en niet tegen elkaar opgezet worden. Dat meet je af aan de vraag of een uiting onnodig kwetsend is. In dat ‘onnodig’ zit het venijn.
    Kortom, natuurlijk kunnen volksmenners bestaan. En de vrijheid van meningsuiting is niet onbeperkt ‘behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet’.
    Maar het draagvlak voor het aanpakken van haatzaaien is gering als het selectief toegepast en uitgelegd wordt, wat nu in mijn ogen gebeurt. Vandaar dat de maatschappelijke onrust om Wilders aan te klagen ook diegenen bereikt die Wilders politiek niet steunen.
    Ik vind een aantal van Wilders uitspraken beneden de gordel en behoorlijk onsmakelijk. Maar dat is een kwestie van burgermansmoraal. Ik schat ze niet in als onnodig grievend en discriminerend. Hij zegt het vanuit zijn levensovertuiging met de opzet om kiezers voor zijn doeleinden te winnen. Het kan zijn dat ze een negatief beeld of klimaat scheppen. Maar dat doen orthodox-gereformeerde dominees op de kansel ook of islamistische imams op internet of communisten die een beschrijving van de kredietcrisis en de managers geven. Dat is te mager voor vervolging, lijkt me.
    ‘Je kunt je toch wel voorstellen dat er zich naast ‘geweld’ nog van alles bevindt dat schadelijk voor de sociale vrede is?’
    Jazeker, en dat gaat verder dan het strafrecht. Probleem is dat dat alles zo moeilijk formuleerbaar en meetbaar is. Het heeft met onze verwachtingen en gewoonten en het dictaat van de macht te maken. Hoe meten we bijvoorbeeld of de opstelling van het bedrijfsleven van de laatste jaren en het uitblijven van een aannemelijk uitleg voor gemaakte fouten en een welgemeend excuus goed was voor de sociale vrede? Wat zeggen we als de regering vervolgens miljarden in ING stopt wat een legitimatie achteraf lijkt, maar precies het omgekeerde is?Reactie is geredigeerd

  10. Joke Mizee says:

    "Het gaat erom dat de politiek niet zelf meer knopen doorhakt…" Daar ben ik het mee eens, dat de algehele tendens bestaat om de rechter als mediator of zelfs kop- of muntgooier aan te wijzen. Maar in dit geval is juridische feedback wel gewenst, anders krijg je van die wetten zoals Verdonk die in elkaar prutste en word je teruggefloten. Als de wetgever het niet eens met waar de rechter de grens legt, kan hij sowieso ingrijpen.
    "… of een volgende rechter [..] niet te veel gebonden is aan dit arrest." Het enige wat verlangd wordt is vervolging o.b.v. ‘haatzaaien’ en ‘groepsbelediging’ – niet op de aspecten die het Hof uitlicht. Religieuze voorrechten zullen zich vooral bij dat laatste doen gelden, en daarbij zal alles wat ‘nodeloos’ is vast wel aan bod komen. Daar heb je al 1 criterium wat houvast biedt: wat is een bijdrage aan het debat en wat is alleen maar denigrerend.
    Haatzaaien is een wat populistische term en het Hof had ‘m niet in de ‘kop’ moeten zetten, want je krijgt ‘m d’r niet meer uit. Op discriminatie, racisme e.d. ligt blijkbaar een te groot taboe?
    Toevallig staat er nu een discussie tussen Bas van Stokkom (ethicus) en Paul Cliteur (jurist) over dit onderwerp, de grenzen van de meningsuiting en ‘de vrijheid van de ander’ in %20http://www.trouw.nl/achtergrond/deverdieping/article2019084.ece.
    Die andere kant van de medaille, dus de grotere uitingsvrijheid van godsdienstigen, zou op grond van dezelfde (Europese) jurisprudentie óók wel eens binnenkort eraan kunnen gaan. Punt daarbij is het zgn. semi-publieke karakter van godsd. bijeenkomsten – m.a.w. de keuzevrijheid om er naartoe te gaan – maar ook die zou door ‘intolerantie’ moeten kunnen worden overruled.
    Het is idd. allemaal moeilijk formuleerbaar, en de juridische wereld heeft sterk de neiging om zich niet met inhoud (maar bv. met concrete symbolen) bezig te houden. Maar ‘intolerantie’ en moedwillige imago-beschadiging zouden toch houvast moeten kunnen bieden. En eigenlijk is ‘vorm’ juist heel cruciaal bij het bewerkstelligen van stelselmatig negatieve beeldvorming – m.a.w. het taalgebruik is misschien nog wel het meest veelzeggend.
    Dat deze dingen ons afleiden van de werkelijke maatschappelijke dynamiek en problematiek, daar heb je helemaal gelijk in.Reactie is geredigeerd

  11. maria says:

    Joke, ik had net een heel lange reactie geschreven, inleidend mee, dat ik erg last heb van schouders en nek en daaarom niet zo veel kon bloggen de afgelopen dagen . Dat hele ding is weer verdwenen, je kent het, men belandt op de voorpagina, en alles is weg.
    Ik heb erongelofelijk de pest in..Later schrijf ik het nog eens op. Niet nu.

  12. R.Llull says:

    Mooi geschreven kon wat korter. Moest even op de rand van mijn doorgezakte leunstoel gaan zitten. Maar weer ok’e hoor.
    Ik vind niet dat je filosofisch moet kijken naar je tekst zoals Peter bedoelt: het gewoon tekst met hier en daar goede feiten.
    sukses

  13. martin says:

    Aanbevolen.

  14. Summer says:

    @Joke, ik loop een beetje achter de feiten aan maar nu begrijp ik weer waarom je niet meer bij alle blogs staat. Er is geen vrij recente bijdrage en dan verdwijnt een blog van de lijst. Blij dat je niet bent verdwenen. Nog bedankt voor al je muzikale bijstand. Ik heb hier ook wat links bekeken. Ik vermoed dat ik soms wat visueel ben ingesteld en eeder op afbeeldingen dan letters af kom. De letters en links dus in je infokolom. En zo is ´t gekomen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: