"U vertegenwoordigt mijn stad niet, u verkwanselt mijn stad" (3)

Een mini-serie over de teloorgang van de democratie in het reeds veelgeplaagde hart van Zuid-Holland. In het woelige jaar 2008 AD teisterden de cultuurbarbaren het stadje met de plaag van hun terreur, alles van waarde verwoestend.

Deel 3: Creatief boekhouden of: hoe realiseer ik een dierbaar bouwproject?

Vorige week had RTL-nieuws een item over gemeentelijke kostenoverschrijdingen bij bouwprojecten. Die rijzen nl. structureel de pan uit: de onderzochte gevallen uit het hele land lieten een gemiddelde zien van 35%. Zelfs in dit illustere gezelschap wist Leiden als vanouds z’n mannetje te staan met het betere werk: de overschrijdingen van de verbouwing van de Stadsgehoorzaal met 35% en die van het Scheltemacomplex met maar liefst 81%. Had je ze hier ter stede anderhalf jaar geleden naar de cijfers gevraagd, dan hadden die zich bij lange na niet zo in hun rijkelijke pracht ontvouwen als nu het geval was.

“verdorven bestuurscultuur” en de befaamde regierol

Dat is immers het probleem met overschrijdingen, dat ze vrijwel onzichtbaar zijn. Maar niet langer… want toen wethouder Witteman zich in mei 2007 door zo’n verradelijk addertje in het nauw gedreven zag en een een-tweetje op touw zette met zijn fractiegenoot in de raad, bracht hij aan het licht dat er duistere machten aan het werk waren. Door een soort samenzwering door voorgangers, medewerkers en de duvel in eigen persoon liep het aan alle kanten uit de klauwen. Hij overleefde dat interpellatiedebat met vlag en wimpel – wie had ook anders verwacht – en er werd een speciale raadscommissie geformeerd om het college bij te staan met diepgaand onderzoek. Aldus geschiedde en sinds kort genieten we de eer deelgenoot te mogen zijn van de inhoud van het rapport Leiden, stad van ambities van de Raadscommissie Overschrijdingen Grote Projecten.

Het rapport begint al met oorzaken aanwijzen en conclusies trekken, alvorens ook maar aan een casus toe te komen. Dat zal wel modern zijn. Of waarschijnlijk is het de meest logische volgorde als je de problemen als oplossingen aan de man wil brengen. Maar… later! De vraag wat er structureel mis is met Het Openbaar Bestuur schrééuwt om het langzaam toewerken naar een climax. Eerst laten we de troetelkinderen de revue passeren – met dank aan de geachte commissie voor het voorwerk. (Bij wijze van contrast volgt een aflevering waarin integraal de dramatische effecten van diezelfde ‘verdorvenheid’ op de leefomstandigheden van de ‘lower culture’ aan het boerenverstand worden onderworpen. Als u dàn nog puf en trek heeft kunnen we altijd nog dat gezwatel over de zegeningen van regierol en projectmatig werken opdissen.)

Voor ons als kleine podia zijn de onderzochte organisaties als de zusters die wèl een uitzet in de (bodemloze) schoot geworpen kregen. In beide gevallen was er in 1e instantie sprake van een rooskleurige exploitatie die de investering ruimschoots rechtvaardigen zou en blijkbaar kost het veel tijd voordat een realistisch plaatje boven komt drijven. Sommige overschrijdingen zijn van het gehalte “Gut, dat heb ik nou altijd hè, dat ik die damwanden over het hoofd zie”, maar andere zijn simpel het gevolg van tijd en mens-uren die het kost om die vergeetachtigheid uit de lengte of de breedte te toveren, waardoor het probleem alleen maar groter wordt. Wie er in de toekomst zo stoer is met een betrouwbare begroting op de proppen te komen en of dat politiek gezien wel slim is – want dan komt er natuurlijk helemaal niets meer van de grond – valt nog te bezien. Tot dat gedenkwaardige moment lijkt onderhavig rapport slechts een nieuwe fase van Alzheimer in te luiden.

Stadsgehoorzaal (Aalmarktzaal)

Grote Zus Stadsgehoorzaal (p. 71)

Het Kredietbesluit RV 06.0002 liet op 16-1-2006 een kostenplaatje van 9,5 miljoen euro voor de realisatie van de 2e zaal zien, naar men achteraf zegt ‘exclusief losse
inventaris (350.000 euro) en grondexploitatie’. Van diezelfde datum is RV 06.0172, dat een overschrijding door tegenvallende aanbesteding (2.560.000 euro) oplost d.m.v. “Bezuiniging van 1,3 miljoen euro door verbouwing Aalmarkt 5-6 en het verkleinen van kelders buiten het plan te laten. Sloop- en bouwrijpmaakkosten (300.000 euro) komen ten laste van grondexploitatie. Resterend deel van 960.000 euro via aanvullend krediet.”. Op 10-10-2006 volgt een kredietbesluit (RV 06.0117) dat 350.000 euro uit de programmabegroting beschikbaar stelt voor de inrichting.

Op
24-4-2007 tenslotte smijt Kredietbesluit RV 07.0057 er nog eens 1.620.000 euro tegenaan wegens extra kosten voor adviseurs, projectmanagement, architect, uitvoeringskosten en negatief resultaat aannemer. 970.000 euro daarvan wordt opgelost “via de post onvoorzien, extra bijdrage bouwkosten MAB, plankosten toerekenen aan grondexploitatie Aalmarkt, en afzien verwerven Aalmarkt 5-6 waarbij positief effect op grondexploitatie Aalmarkt wordt aangewend voor de Stadsgehoorzaal. De resterende 650.000 euro wordt bij de besluitvorming over het PRIL 2007 aan de vereveningsreserve grondexploitaties onttrokken.” (PRIL staat voor Programma Ruimtelijke Investeringen Leiden; zie ook p. 14 van het rapport.)

Da’s een hele mond vol droge feiten, maar het betekent dat de zaak in een jaar tijd opliep van 9,5 mio naar 12.844.000 euro. (In september j.l. zat er overigens nog steeds een gat van 1.270.000 tussen de verleende kredieten en de werkelijke kosten.) We zien een partij ongelofelijke blunders, maar ook een vergaande verknoping met het Aalmarktproject (waardoor vertraging ontstond en dus onkosten) en dat in een periode van nog geen twee jaar de projectleiding twee keer werd gewisseld. Het grote aantal externe onderzoeken om aan het oorspronkelijke budget van 8,5 mio te kunnen voldoen had ook wat je noemt een averechts effect (zie p. 15 en 16). Men gokt(!) er blijkbaar op dat SGZ middels een lening zelf bij kan dragen:

“Op basis van onderzoek van BDO is in het verleden besloten een bijdrage van 1,7 miljoen euro uit de exploitatie van de kleine zaal op te nemen in de begroting. Het college geeft bij de behandeling zelf aan dat de culturele programmering onder druk kan komen te staan als de verbeterde exploitatie wordt aangewend om de investering voor de tweede zaal te investeren. Met de Stadsgehoorzaal is afgesproken dat er naar alternatieve financieringsbronnen wordt gezocht.” (p. 16) “
In januari 2006 besloot de wethouder Cultuur niet te melden dat de Stadsgehoorzaal moeite zou hebben met het opbrengen van de bijdrage van 1,7 miljoen euro uit de exploitatie in combinatie met de jaarlijkse huur van 55.000 euro. De betreffende wethouder heeft aangegeven dat het voorbehoud van de Stadsgehoorzaal met name de huur betrof en dat dat geen zaak voor de raad was.” (p. 26)

Vorige wethouders zouden dit risico weggewoven hebben. Hier wreekt zich het gebruik van kretologie: in plaats van de methode inhoudelijk aan de kaak te stellen wordt het als een ‘risico’ voorgespiegeld. Voorts zouden het moties vanuit de raad zijn die aanbesteding onaantrekkelijk maken. Onzin, de waanzinnig slechte  reputatie van de gemeente is daar al ruimschoots toe in staat en het is bovendien hoogconjunctuur in de bouw. “De gemeente heeft vier rollen ten opzichte van de Stadsgehoorzaal: ontwikkelaar, gebouweigenaar en verhuurder, subsidiegever en aandeelhouder van de BV. Deze rollen zijn nooit echt ‘ontward’ en vertaald in heldere zakelijke afspraken.” (p. 30) En last but not least werd ook nog in het plan gesneden volgens de klassieke voor zich uit schuif-methode (p. 35-36).

 “Wat bij deze overschrijdingen vooral opviel, was dat ze betrekking hadden op kosten die voor het grootste deel al waren ontstaan in de zomer van 2006 en dus ver voor het debat met uw raad van januari jl. Deze informatie was op dat moment ook niet bij het college bekend. Was dat het geval geweest dan was het niet ondenkbaar geweest dat het college de raad zou hebben voorgesteld de nieuwe tweede zaal uit de plannen te schrappen. Als gevolg van de aanbesteding was dat nu echter niet meer mogelijk.” (weth. Witteman)

Zusje Scheltema (p. 73)Scheltemacomplex

Het Scheltemacomplex is een historisch nijverheidspand vlakbij de Lakenhal en is in 2000 in bouwvallige staat in handen van de gemeente gevallen. In 2004 werden er, met het oog op de komst van permanente logé Paul Koek van Theatergroep de Veenfabriek, enthousiast plannen gesmeed voor de renovatie. De gemeente bombardeerde het complex tevens tot toekomstig Kijkplein en Rembrandt Ontvangsthal – en in verband met dat laatste moest alles per 2006 in kannen en kruiken zijn. Er werd dan ook met de bouw aangevangen alvorens de besluiten rond waren en het vergunningentraject liep parallel.

Zo ongeveer tijdens de feestelijke opening van het Rembrandtjaar kwam pas aan het licht dat de gemeente nieuwbouweisen aan de veiligheid had gesteld, terwijl de architect zich op de monumentenstatus had gebaseerd… èn dat dat krediet reeds was uitgegeven. Op p. 35 worden de schrikbarende kosten geserveerd, maar helaas zijn de bonnetjes voor advies e.d. daar onontwarbaar doorheen geroerd. (Gek, dat gebeurt nou altijd!) Op terloopse wijze passeren daar ‘ overschrijdingen als gevolg van werk op regiebasis‘ – terwijl ‘regie’ juist centraal staat in het rapport der rapporten, die geloofsbelijdenis van de nieuwe politiek, die moest dienen als pleister op de zonden…! Wie eindverantwoordelijk was voor de uitgaven blijft voor altijd een mysterie, maar bij de uitvoering waren maar liefst 7 diensten betrokken (p. 59), allen geteisterd door een tsunami aan reorganisaties (p. 50). Enfin, het kost wat – maar dan heb je ook het veiligste monumentale pand van heel Nederland!

Erger is echter het exploitatieverhaal, wat grotendeels buiten de ‘scope’ van dit raadsonderzoek valt. Onder het vermanende kopje ‘Eerst de inhoud dan pas het geld’ staat: “Besluitvorming over de exploitatie van het Scheltemacomplex vond plaats met een perspectief van vier jaar met het motto ‘daarna zien we wel’. In een vroege fase bleek al dat het moeilijk zou zijn om de exploitatie van het Scheltemacomplex door de Stichting Scheltema kostendekkend te krijgen. Op voorstel van het college stemde de raad ermee in pas na vier jaar een marktconforme huur te vragen. Voor de gemeente was er sprake van een risico van 400.000 euro als de stichting die huur na vier jaar niet zou kunnen opbrengen. De verantwoordelijke wethouder gaf in de raad aan dat je die uitgave “dan als een soort cofinanciering zou kunnen beschouwen voor de culturele inhoud die Leiden in die afgelopen periode qua programmering heeft teruggekregen”. Inmiddels is duidelijk dat de stichting een aanzienlijk exploitatietekort verwacht in 2009 vanwege huurafdracht aan de gemeente.” (p. 47)

Het ondernemersplan zou na goedkeuring door Ernst & Young – ja ja, alleen de beste! – in juni 2005 zijn goedgekeurd door de raad. Boze tongen beweren echter dat het hele ding nooit gesignaleerd is. Inmiddels is allang niet meer te achterhalen wat er allemaal is bijgepast, maar het gaat om meerdere incidentele subsidies – en nòg vreest men met grote vreze voor 2009..?! Hier helpen geen (bouw)smoezen, maar het staat ook niet ter discussie. Integendeel, het gaat met een vanzelfsprekendheid waar je u tegen zegt. (Scheltema heeft dan ook een petemoei: er zitten verschillende bobo’s in zowel bestuur als CvA.) Dus allemaal leuk en aardig zo’n rapport over het verdorven fenomeen van de overtreffende trap, maar wat regie eigenlijk inhoudt moet men nu óók eens een keertje gaan bedenken. Nu wijst het vingertje maar wat in de rondte in plaats van dat de hand in eigen boezem gaat.

Aanvulling 2011: VPRO’s Goudzoekers “onderzocht zeventien projecten van gemiddeld 34 miljoen euro en rekende uit dat per project gemiddeld 50 procent wordt overschreden!
Maar wie verdient er nu aan? Zijn het de bouwers die overheden altijd te slim af zijn met hun lijstjes meerwerk? Of zijn het juist de overheden die bewust projecten te laag inschatten en later de meerwerk kosten voor lief nemen?
Bent Flyvbjerg, professor aan de Universiteit van Oxford, heeft op grote schaal onderzoek gedaan naar bouwprojecten door de jaren heen. Volgens Flyvbjerg doet iedereen, dus bouwers, overheden en consultants, voortdurend mee aan een schimmig spel: “we noemen het bewuste manipulatie van de cijfers. Maar het is eigenlijk gewoon liegen!”.”

Andere delen in deze serie:
0. Requiem voor een referendum
1. De her-illegalisering van Vrijplaats Koppenhinksteeg
2. Modern strategisch muziekbeleid: het opofferen van de voorhoede
4. Afrekenen met het geitenwollen circuit
5. Free market calling Orson… come in, Orson

Advertenties

17 Responses to "U vertegenwoordigt mijn stad niet, u verkwanselt mijn stad" (3)

  1. JdK says:

    Ik hoop dat deze kritische analyse ook nog op een plaats aankomt waar zij effect kan hebben. Anders lijkt het mij parels in een bodemloze put vol zwijnen.

  2. Joke Mizee says:

    Bedankt voor het lezen, ik ben me ervan bewust dat het geen kattepis zal zijn geweest. Het rapport was al een kwelling en dit is vnl. een hertaling (en drastische indikking) ervan. Ik zit me idd. af te pijnigen waar de interesse in dit soort politieke fratsen gevonden kan worden, wie daar überhaupt kritisch genoeg tegenover staat om zich erin te willen verdiepen. Dan denk ik aan HBO-opleidingen die nog niet vergeven zijn van de management-kul, maar verder kom ik eerlijk gezegd niet.
    (Het probleem met dit rapport is dat het is geschreven door leden van bijna alle politieke partijen. Ik kan me dan ook niet voorstellen dat de bespreking eerdaags in de raad een pittige zal zijn. Aan de andere kant is één kritische noot vanaf die plek in principe al genoeg – t.b.v. de luisteraars thuis en toekomstige generaties die met de heruitvinding van het vierkante wiel te maken krijgen.)

  3. Last Summer says:

    Joke Mizée, Compliment voor dit artikele!! Het is geen "kattepis" om zo`n stuk te (kunnen)schrijven. Vraag me af hoevelen dit stuk hebben gelezen of nog zullen lezen… of zich überhaupt in de materie wensen te verdiepen( relatief weinig, vrees ik, al hoop ik op een grote lezersschere!).
    Evenals jij, hieraan voorafgaand, je afvroeg wie zulke omvangrijke rapporten integraal lezen. Ik doel op het lijvige rapport dat jij hebt doorgespit om deze bijdrage te kunnen schrijven. Wie alle "pillen" wil lezen heeft amper of geen tijd voor andere zaken, dunkt me. Een dag heeft ook maar vierentwintig uur.
    En al die vierkante (lees: onbruikbare)wielen mogen ze wat mij betreft onuitgevonden laten…Reactie is geredigeerd

  4. a.j.cornelese says:

    Het toont de makke van ons democratisch stelsel. De burger , waar het toch om gaat , geeft de macht 1x per jaar voor de periode van 4 jaren volledig in handen van enkelen die er bijna altijd een potje van maken. Controle is altijd achteraf , en een politiek spel.
    Aangezien geen enkele politicus in zijn vuile was wil laten kijken zal het niet veranderen.
    "En de burger .. hij kiest voort".

  5. a.j.cornelese says:

    Correctie op vorige, schrap na 1x "per jaar".

  6. Joke Mizee says:

    @ Last Summer: Dit rapport is een product van de raad zelf, dus dit keer hebben ze zowaar de stukken gelezen. Ik zie hier dan ook zo gauw niemand op schieten bij de bespreking binnenkort (behalve de partijen met 1 of 2 zetels). Het is eigenlijk heel erg dat op deze wijze de gang van zaken door hen gelegitimeerd wordt onder het mom van een kritische beschouwing. Zoals in mijn vorige http://www.volkskrantblog.nl/bericht/225656 al aan de orde kwam, was het de afgelopen tijd al gebruikelijk om ‘de nieuwe werkwijze’ in te zetten om extra giften aan de zusters te rechtvaardigen en nee te verkopen aan de assepoesters (‘veel te veel risico’s’).
    @ a.j.: Wat kunnen we daaraan doen, hoe verkrijgen we een echte volksvertegenwoordiging? (N.m.m. is dualisme eveneens zo’n modieus idee wat slechts averechts uitpakt.)
    Overigens: de webpagina van de gemeente http://www.leiden.nl/dspage.asp?objectid=56993 heeft een link naar de ‘hoorzittingen’ (een groot woord voor die gesprekjes) die een onderdeel van het circus vormden. Zie voor genoemde projecten de gesprekken met P. Unger (SGZ) en Paul Koek (Scheltema). Voor Scheltema heeft trouwens de architect zich opgeworpen om ipv de artistiek leider aan de tand gevoeld te worden, maar tevergeefs…

  7. Joke Mizee says:

    Gevonden! Hou je vast, daar komt-ie:
    uit: Gebruik Scheltemacomplex door de Stichting Scheltema i.o. (RV 05.0068), 17 mei 2005:Exploitatie gebouw en Stichting Scheltema
    Twee onderdelen van het Ondernemingsplan vragen specifieke aandacht: de gebouwexploitatie en de exploitatie van de Stichting Scheltema i.o. zelf.
    Externe taxatiebureaus hebben waardeberekeningen gemaakt van het Scheltemacomplex zoals deze wordt gerealiseerd conform het ondernemingsplan Scheltema.
    Wij hebben het voornemen om na vier jaar gebruik van het Scheltemacomplex balans op te maken en te bezien of het project een succes is gebleken. Er zijn dan drie mogelijke besluiten te nemen:
    – het College besluit het Scheltemacomplex te verkopen voor de getaxeerde waarde. Na verkoop is er nog een geraamd tekort van € 495.679,-.
    – het College besluit door te gaan met het Scheltemaproject maar gaat een (thans getaxeerde) huur van € 58,- per m2 vvo ex BTW aan de Stichting Scheltema i.o. vragen.
    – het College besluit te stoppen met het Scheltemaproject en gaat in de verdere exploitatie-termijn een andere huurder in het pand plaatsen voor een marktconforme huur van € 58,- per m2 vvo ex BTW. Hierbij moet de kantekening gemaakt worden dat gezien de staat van het Scheltemacomplex de verhuurbaarheid beperkt zal zijn. Extra investeringen, afhankelijk van de dan beoogde bestemming, zouden op dat moment wellicht nodig zijn om het beter in de markt te kunnen zetten.
    Naast het risico op de gebouwexploitatie is er in het ondernemingsplan ook sprake van tekorten op de exploitatie van de Stichting Scheltema. Wij hebben met de initiatiefnemers veelvuldig overleg gepleegd en hebben als mogelijke oplossing het volgende voor ogen.
    – Passend binnen de prioriteitstelling zoals vastgelegd in de nota ‘Uitgangspunten cultuurbeleid 2005-2008’ zal een (project)subsidie van € 30.000 uit het Actieplan Cultuurbereik in het vooruitzicht gesteld worden voor maximaal vier jaar.
    – De Stichting Scheltema i.o. heeft op ons aandringen haar exploitaties over de komende vier bijgesteld.
    – Van onze zijde is medegedeeld dat een subsidie gezocht zal worden van circa €137.261,- Wij zullen e.e.a. nader dekken door herschikking van middelen binnen het programma Sport, cultuur, en recreatie; indien en voor zover bij nadere besluitvorming aan dit programma gelden worden toegevoegd vanuit de post ‘inzet gelden knelpunten bij gesubsidieerde instellingen’, zal e.e.a. bij deze nadere afweging worden betrokkende post ‘Inzet gelden knelpunten bij gesubsidieerde instellingen’;
    Voor wat betreft de beheersing van het eventuele risico ter groott van € 495.679,- na – onverhoopte – beeïndiging van de ontwikkeling in het Scheltemacomplex na het vierde jaar, is aan de directeuren BOWO en C&E opdracht gegeven om ter nadere zekerstelling met voorstellen te komen (waarbij in ieder geval bezien zal worden of en zo ja, onder welke voorwaarden, verkoop van het Scheltemacomplex perspectief biedt) en voor zoveel nodig binnen het budget van C&E na het vierde jaar voor dekking te zorgen.
    Bezien zal worden of teruggave van BTW tot de mogelijkheden behoort. Ook wijzen wij u op de onrendabele verhuur gedurende de eerste vier jaar van het pilot-project. Voorts zal Paul Koek uitdrukkelijk verzocht worden sponsors te zoeken voor het complex.
    Onze slotconclusie is dat gesteld kan worden dat, gegeven de uitgangspunten die in dit advies genoemd zijn, het financiële risico dat de gemeente Leiden met dit project aangaat acceptabel te noemen is.
    Overeenkomstig het visiedocument Kijkplein Leiden stellen wij u voor om in te stemmen met ons besluit om tot verhuur over te gaan. Aan de verhuur zullen wij nadere eisen stellen.Reactie is geredigeerd

  8. Last Summer says:

    Joke Mizée, Het is voor mij tamelijk ingewikkeld om het totaal te kunnen overzien, laat staan het geheel gedetailleerd te kunnen beschouwen. Twee zaken die ik me wel direct afvroeg waren: zoals jij het in dit artikel nar voren brengt, lijkt het een makke voor de gemeente om even een andere huurder "te plaatsen". Zijn die er dan in grotenn getale? Dit, mede gezien de huidige, finaniëel moeilijke, tijden. Als er zich geen enkele huurder meldt, zal de gemeente toch met de reeds aanwezige exploitant van het complex moeten doorgaan. M.a.w. geen keuze.
    Lijkt me heel moeilijk voor Paul Koek om sponsors te vinden. Ga er maar aanstaan…
    Groet!

  9. Joke Mizee says:

    Ik weet niet of men ooit van plan is geweest dat evt. te doen, maar nu houdt men hem de hand boven het hoofd. Artistiek gezien is het ook een sukses – commercieel bepaald niet. Er is verder weinig over te zeggen omdat de subsidie/exploitatie-verhouding onbekend is.
    Toen ze pas bestonden zijn we langsgeweest om het Grenzenloos Festival aan te bieden en ze vroegen een schrikbarende huur. Dat wil dus zeggen dat dat door hun als verhuring en niet als samenwerking gezien wordt. Maar hoe kan het ook anders als je je horeca uitbesteed hebt – en precies dat soort constructies streeft de gemeente na. Het hele wezen van de culturele sector is hen vreemd.
    Verder loopt de gemeente steeds te leuren met kantoorruimte in dat pand, dat immers naast de Nobel staat (zie http://www.volkskrantblog.nl/bericht/225656). (Als je dan vervolgens constateert dat op die manier het oorspronkelijke Nobelpand gerealiseerd kan worden, is dat weer niet wat men wou horen.) Voor doeleinden als versterkte muziek is het Scheltemacomplex helaas niet geschikt te maken.
    Sponsoring, daar wil men de hele culturele ‘markt’ naartoe hebben. Een mooie testcase…

  10. Last Summer says:

    Dan is dat voornemen om eventueel te willen verhuren- als de andere opties niet mogelijk zijn- een schijnvertoning? Would be…? Artistiek en commerciëel hebben altijd al moeilijk samengegaan. Niemand zo niet- commerciëel als een kunstenaar…Niets ten nadle van kunstenaars overigens.
    Sponsoren vinden lijkt me toch moeilijk in deze economisch wankele tijd(en)wie weet hoe lang `t nog duurt. Intussen kunnen door geldgebrek achterstallig onderhoud en verpaupering toeslaan, tenminste, als het maar lang genoeg duurt. Kapitaalvernietiging en een tastbaar bewijs hoe een bodemloze put eruit ziet…?
    Hm. "testcase", aas uitgooieen wie er wil toehappen…daar zeg je wat..

  11. Joke Mizee says:

    Kijk voor de gein eens wie er in het http://www.scheltemacomplex.nl/Scheltema/Comit__van_aanbeveling zitten. (Breimer en Schultz-etcetera zijn bovendien RGL-lobbyisten en waren de informateurs van ons huidige college. Breimer was of is ook directeur o.i.d. van het Bio Science Park en aan de RUL heeft hij destijds een aantal Burkianen (Cliteur, Ellian) in het zadel geholpen.) De universiteit is een van de partners van St. Scheltema.
    En in het bestuur zit o.a. de toenmalig directeur van Bouwen en Wonen.
    Van E. Meijer ontving ik de volgende achtergrondinformatie. De link legt o.a. een link naar (het fiasco van) het Rembrandtjaar, dhr. Geertsema was toen wethouder van EZ:
    "Zie ook o.m.: http://www.leiden.pvda.nl/nieuwsbericht/3228#37348
    (e.v.)
    Aanvulling daarop: Als er al een ondernemingsplan van de stichting Scheltema bestaat, dan onbreekt de vereiste "degelijke financiële onderbouwing", want er wordt door de stichting Scheltema geen huur aan de gemeente Leiden betaald, en dat zal voorlopig ook niet gebeuren. Wel zijn er een horeca- en zaalverhuuronderneming in het voor veel geld verbouwde gemeentelijke pand gevestigd (concurrentievervalsing!) en ontvangt het er eveneens gevestigde tonaalgezelschap ‘De Veenfabriek’ bakken met (overheids)geld, zo wel een meerjarige subsidie als projectsubsidies voor specifieke producties."

  12. Joke Mizee says:

    Bij deze vervang ik mijn posting van gisteren voor een wat completer en duidelijker verhaal:
    Het rapport waar dit blog over gaat doet nogal schamper over de ‘typische’ gang van zaken rond de plannen voor muziekcentrum de Nobel, alwaar men krampachtig naar de gewenste kosten toe zou hebben willen werken. Niets is minder waar:
    In 2006 berekent het gespecialiseerde bureau Signo&S dat muziekcentrum de Nobel voor 11 miljoen te realiseren is. Datzelfde najaar wordt dit doorgerekend door Basalt Bouwadvies, dat eveneens het bedrag realistisch acht. Er wordt echter getwijfeld aan de terugvordering van BTW (ad € 65.000 jaarlijks aan kapitaallasten) en de kans op een culturele lening (nog eens € 57.000), waarschijnlijk door Basalt zelf. In januari 2007 vat de gemeente het plan op om dit uit te zoeken, het Programma van Eisen nog eens te bekijken en de subsidies onder te brengen bij het cultuurfonds in oprichting (zoals steeds door iedereen geopperd). Typisch genoeg werd dat verwoord alsof de wethouder ‘geld gevonden’ had.
    Aldus geschiedt: in 2007 worden al deze mythes doorgeprikt. Vanuit de inmiddels geformeerde gebruikersgroep klinkt direct al kritiek op het grote aantal ingehuurde externen en hun onduidelijke rol en status. Vooral het feit dat Basalt weer van de partij is en op zijn beurt een architectenbureau heeft ingeschakeld om een massastudie te verrichten, steekt, maar er wordt afgesproken dit nauw kort te sluiten. Ondanks de daadwerkelijke optimalisatie van onder meer 150 m2 bvo, weet Basalt er weer van alles bij te frutselen, te weten: "reguliere en huidige conjuncturele prijsstijgingen, kosten instandhouding gevel Marktsteeg, realisatie ondergrondse kelder door middel van damwanden en toename m2 bvo." Dat bedrag wordt ondanks ons herhaalde verzoek niet nader uitgesplitst. De toename van maar liefst 700 m2 (22% van het totale oppervlak!) is puur te danken aan de tekening van OPL. Door wisseling van de projectleider vindt echter geen goede afronding plaats.
    Basalt spreekt daarnaast nog van een reguliere kostenstijging van 3% per jaar. Dit verschil (van 1,5 miljoen) wordt in het projectvoorstel van 2007 wel vermeld, maar niet meegenomen in de berekening omdat dat niet gebruikelijk is. In het (zeer summiere) kostenplaatje van het nieuwe college gebeurde dit echter wel. In weerspraak met o.a. het college-akkoord wordt bovendien het subsidieverhaal bij de kosten opgeteld. Dat laatste zou heel goed de werkelijke reden van voornoemd gejojo kunnen zijn, maar is in feite een uitvloeisel van de afstoting van rijkssubsidies en de lokale willekeur die daar het gevolg van is. Daardoor viel de keuze op een ‘centrum’ met slechts 1 zaal, dat weliswaar niet een ton subsidie kost maar wel een halve ton verlies op de exploitatie laat zien. Tel uit je winst – zeker als je die tegen de output afzet…

  13. Joke Mizee says:

    Het (prijzige) rapport Procesevaluatie Scheltemacomplex van Twijnstra Gudde (BW 06.0520, 29 maart 2006) splitst de kosten van de verbouwing wèl uit, zo blijkt. De kosten van de overschrijding door werken op regiebasis maken zowat 30% uit van het totaal (en de regierol moet de oplossing zijn?!):
    Oorzaken van de overschrijdingen
    – Het herstel van het casco (in constructieve, technische, bouwfysische en bouwkundige zin) bleek gedurende de bouw meer te kosten dan voorzien; het casco was in slechtere staat dan op basis van de globale aannames en inspectie werd verwacht; vanuit het gebruik werden hogere eisen gesteld;
    – Gedurende het werk werden de eisen op het gebied van brandveiligheid en constructie duidelijk waaraan moest worden voldaan om een bouwvergunning voor het gebouw te krijgen; de architect was er tot dat moment ten onrechte van uitgegaan dat minder strenge regelgeving zou volstaan;
    – De gebruiker heeft gedurende het project enige aanvullende eisen gesteld aan de inrichting van het gebouw;
    – Door bovenstaande zaken en door de discussies daarover is de bouwtijd met ca. 1 jaar verlengd, wat doorwerkt in een aantal algemene kostenposten;
    – De bijkomende kosten (architectenhonorarium, advieskosten) zijn navenant gestegen; ook het rapport van Twynstra Gudde leidt tot verhoging van de post advieskosten;
    – Het gebouw kan pas later worden overgedragen aan de Stichting Scheltema, waardoor de exploitatie een jaar achterloopt, hiermee is een bedrag gemoeid van € 75.000,=. Deze staan niet vermeld in onderstaand overzicht maar zijn wel meegenomen in de totale overschrijding.
    In totaal leidt dit medio april 2006 tot een overschrijding van het oorspronkelijke budget (€ 1.844.000,-) met € 1.247.929,- tot € 3.091.929,- . In grote lijnen is dat als volgt te specificeren:
    – Extra advieskosten € 95.000,-
    – Extra brandmeldinstallatie € 50.000,-
    – Bouwvergunningeisen € 260.000,-
    Overschrijding (regiebasis) € 360.000,-
    – Aanvullende opdrachten € 189.000,-
    – Extra eisen gebruiker € 150.000,-
    – Rapport Twynstra Gudde € 69.000,-

  14. Joke Mizee says:

    Gisteravond (10-3) lag wethouder Witteman (PvdA) onder vuur vanwege een nieuw overschrijdingsrisico ad 2,9 miljoen bij de Stadsgehoorzaal. Dezelfde man dus van het debat over de verdorven bestuurscultuur en dezelfde verbouwing die reeds onderwerp was van een raadsonderzoek.
    Wat bleek: hij was bij de aanbesteding begin 2007 akkoord gegaan met een contract waarbij de bankgarantie verviel en een maandelijks betaalschema gold. Begin dit jaar ging de hoofdaannemer bijna failliet en nu staat de gemeente garant. Voor al het werk is reeds betaald, maar er is pas zo’n 70% voltooid. De daadwerkelijke schade kan de komende tijd oplopen tot genoemd bedrag.
    De enige reden dat hij mag aanblijven is omwille van ‘de continuïteit van het bestuur'(!). Ook de GroenLinks-wethouder bevindt zich sinds een paar weken in een schamele positie door zijn rol in een corruptie-affaire bij een gemeentelijk bedrijf. Zo wordt geenszins afgerekend met de verdorven cultuur, dunkt mij.
    Witteman beweert dat hij er destijds niet het risico van inzag, hoewel het een zeer ongebruikelijke constructie is. In risico-inventarisaties staan normaliter de meest idiote dingen, maar dit akkefietje was zogenaamd onbekend bij een ieder. In elk geval is het noch aan het college noch aan de raad gemeld.
    De werkelijke reden wordt nauwelijks onder de loep genomen, nl. dat destijds de aanbesteding mis dreigde te gaan terwijl de Stadsgehoorzaal al dicht was. Een nieuwe procedure zou een jaar vertraging hebben betekend – en dit was de enige manier om binnen de kaders van de raad te blijven. Wanneer je dan toch in slaagt het benodigde voordeel in de wacht te slepen, is het bovendien logisch dat aan de risico-kant het een en ander is toegevoegd.

  15. Joke Mizee says:

    Deze week werd bekend dat de aannemer van de Stadsgehoorzaal failliet is. Uit de http://www.sleutelstad.nl/cgi-bin/news/gen1.pl?action=artikel&id=17765 en de daarop volgende discussie moge blijken dat het nog steeds (d.w.z. sinds het interpellatiedebat van mrt. j.l.) behoorlijk vaag is hoe groot deze nieuwe schadepost is en welk deel daarvan aan welke oorzaak ligt. Duidelijk is i.i.g. dat we zo’n 2,9 mio aan de overschrijding mogen toevoegen.

  16. Ger Blog says:

    Bij redenen voor kostenoverschrijdingen, schrijf je allereerst over de extra kosten bij het herstel van het casco. Je schrijft: "het casco was in slechtere staat dan op basis van de globale aannames en inspectie werd verwacht".
    Dat komt echt vaak voor, te vaak voor mij. Men zou eens moeten onderzoeken hoe vaak die uiteindelijke cascokosten duurder of goedkoper worden.
    De woorden "globale aannames" geven al aan dat er grote onzekerheid is over de daadwerkelijke kosten.
    Dat een architect zich "vergist" zou eigenlijk voor zijn rekening moeten komen. Dat hij zich daarvoor maar verzekert.
    Wat je verder vaak ziet, en bij het Scheltemaproject is dat niet anders: dat er haast gemaakt moet worden, om wat voor reden dan ook. Besluiten moeten dan snel genomen worden; anders loopt men b.v. subsidie mis en in dit geval het Rembrandtjaar. Er is dan te weinig tijd om alles te overzien.
    Ik lees ook: "de gebruiker heeft gedurende het project enige aanvullende eisen gesteld aan de inrichting van het gebouw". Ook een veelvuldig voorkomend iets. Maar wat die aanvullende eisen zijn, wordt hier in het midden gelaten. Vaak is het iets van een extra raam, of een groter raam, of toch maar een hardhouten vloer, of toch maar dakkapellen en weet ik wat allemaal. Dat gewoon afgesproken wordt dat dit door de "gebruiker" betaald wordt. Het komt ook vaak voor dat het de architect is die e.e.a. voorstelt en dan denk ik dat die onder een hoedje speelt met de aannemer.
    Tenslotte is het regel dat B&W ervoor zorgen dat de gemeenteraad tijdens de bouw niet kan ingrijpen. Om vertragingen te voorkomen, is dan de reden maar in feite regelt men voor zichzelf een carte blanche met alle gevolgen vandien.
    Misschien moeten er gemeentelijke toezichtcommissies komen die dergelijke projecten continue in de gaten houden. Die inzage hebben in ALLE facturen en ALLE correspondentie. En als toehoorder aanwezig zijn bij allerlei overlegvergaderingen. Al was het maar om een volgende keer van fouten te leren.
    Wat exploitatiebegrotingen betreft: er zijn bedrijfjes die je kunt inhuren en die een uitkomst geven die de opdrachtgever wilt. Als jij dus bv een theater wilt beginnen, dan is er altijd wel een onderzoeksbureau te vinden die kan aantonen dat jouw idee levensvatbaar is.
    Tenslotte: vaak worden allerlei bijkomstigheden buiten het bestek gehouden, bv de elektriciteitsvoorziening. Er moet dan bv op straat een nieuw transformatorhuisje komen omdat na de verbouwing het elektriciteitsverbruik toeneemt. Dat voorstel voor dat huisje komt veel later aan de orde, als het project al loopt. Vervolgens zorg je als wethouder dat dit nieuwe ding uit een andere pot betaald wordt, eentje die over elektriciteit gaat bv. Dan lijkt het net of dit het budget voor de verbouwing van het complex niet belast. Zo’n transformatorhuisje is duur, heel duur voor zo’n klein ding.
    In Tilburg had de architect ook nog het idee om de directe omgeving van een nog te bouwen theater meteen maar een face-lift te geven, want anders paste het architectonisch niet in de buurt, bla, bla, bla. En de gemeente hapte! Zo heb je er weer een order bij.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: