"U vertegenwoordigt mijn stad niet, u verkwanselt mijn stad" (1)

Een mini-serie over de teloorgang van de democratie in het reeds veelgeplaagde hart van Zuid-Holland. In het woelige jaar 2008 AD teisterden de cultuurbarbaren het stadje met de plaag van hun terreur, alles van waarde verwoestend.

Deel 1: de her-illegalisering van Vrijplaats Koppenhinksteeg

Pal in het centrum van Leiden ligt een smal steegje met een paar schattige oude pandjes, die al 40 jaar in gebruik zijn door allerlei initiatieven. Eigenaar de Gemeente Leiden had er al die tijd van alles mee kunnen doen: verkopen, eigen plannen uitvoeren of, in elk geval, het casco onderhouden met het oog op de toekomst. Maar nee, niets van dat alles. Gebruiksovereenkomsten waren er door de jaren heen maar mondjesmaat, want dat genereert maar weer allerlei rechten. Na verloop van tijd verkeerden de panden in een dusdanige toestand dat men er hoe dan ook geld op toe zou moeten leggen. En zo kon het gebeuren dat in 2005 de gemeenteraad akkoord ging met een plan om de vrijplaats te legaliseren.

De huidige gebruikers van de panden zijn Ontmoetingsruimte de Linkse Kerk en de Weggeefwinkel (beide gerund door het postparlementaire Eurodusnie), Cultureel Centrum Bar & Boos, de Fabel van de Illegaal en sportschool HongYing. Allen runnen hun toko op eigen kracht – dus zonder subsidie – en zullen na legalisatie huur en vaste lasten gaan opbrengen. Er werd besloten dat de Gemeente en Woningcorporatie Ons Doel de uitwendige renovatie op zich zouden nemen, waarna de laatste de boel zou gaan exploiteren. Ons Doel was heel enthousiast om een dergelijk project te gaan realiseren. Vol goede moed werd een traject voor vergunningen en regelgeving opgestart waar alle partijen een rol in hadden. Naar verluidt zag het lokale bedrijfsleven in de toekomst van de vrijplaats een interessante casus voor alternatieve ondernemingsvormen.

windzakken en turbulentie

Rond die tijd begon echter ook de trammelant met de wijkvereniging. Alle denkbare vormen van overlast werden gemeld, tot milieudelicten aan toe, maar nooit werd daar ook maar iets van aangetroffen. Hun gramschap geldt vooral de Linkse Kerk, die er niet alleen visueel het meest uitspringt zo op het hoekje, maar natuurlijk ook heuse anarchisten herbergt. Over Eurodusnie doen immers diverse wilde verhalen de ronde. De wijkvereniging spande allerlei rechtszaken aan (ook tegen de Gemeente, op procedurele gronden), maar heeft er tegen de Vrijplaats niet één gewonnen.

In 2006 gaf Eurodusnie hun stulpje een frisse opknapbeurt. Samen met een architect die bekend staat om zijn smaakvolle restauraties besloot men dat het veel functioneler was om de Weggeefwinkel en eetcafé Las Vegas om te gooien. Dat vormde de opmaat voor veel gehakketak over het bestemmingsplan, met de duimstok in de aanslag, alsmede de suggestie dat het hier om meer dan ondersteunende horeca zou gaan. Vlak voor de opening van de nieuwe ontmoetingsruimte De Linkse Kerk legde de wethouder op een avond georganiseerd door de wijkvereniging uit dat hij niet van plan was om van de ene dag op de andere zonder goede aanleiding te gaan handhaven, omdat geen rechter dat zou accepteren.

Op de blijde dag zelf echter liet de burgemeester de steeg middels hekken versperren(!) op grond van de brandveiligheid(!!). De vrijwilligers die het pand niet wilden verlaten mochten enige uren in de cel doorbrengen en bovendien werd de alcoholvoorraad pontificaal in beslag genomen. Een dag later werd alles (behalve de processen verbaal) weer teruggedraaid en gold alleen een quotum voor bezoekers. En zo bleven de kleinburgerlijkheid van enkele omwonenden en de willekeur van de gemeente elkaar afwisselen op de hindernisbaan richting legale status. Twee raadsleden leenden zich zelfs voor een handtekeningenactie tegen ‘dit illegale café’. Een terrasvergunning werd afgewezen op telkens nieuwe uit de lucht gegrepen gronden.

mayday

Toen in oktober 2007 het ‘lekkere linkse college’ (hun kreet, niet de mijne) zich verstapte m.b.t. het RGL-dossier leek er niet onmiddellijk een man (m/v) overboord: er was nog steeds een meerderheid binnen de nieuwe coalitie vóór legalisatie en bovendien was het proces al bijna voltooid. Alhoewel… in januari j.l. werd het stadsbestuur de mantel uitgeveegd door de rechter omdat niets in hun gedrag erop wees dat ze ergens naartoe op weg waren. Prompt werd het bericht uitgevaardigd dat de legalisering – helaas en tranen met tuiten – moest worden afgelast, want te duur! Het zal niemand verbazen dat bouwkosten door blijven stijgen terwijl jij in de treuzelstand staat, maar normaal ga je dan met de partners onderhandelen of je kijkt de gemeenteraad eens lief aan. Ook Ons Doel moest echter constateren dat de politieke wil daartoe als sneeuw voor de zon was verdwenen.

Waar eens zo’n ruime meerderheid voor de Koppenhinksteeg te vinden was, trof men nu een zuinig kijkende en volledig omgeturnde PvdA en GL-fractie tegenover zich (samen goed voor 14 van de 39 zetels). Men graaide wat in een oude schoenendoos met geruchten, teneinde te verdoezelen wat toch wel een naoorlogs unicum mag heten: dat een luttele 3 ton opeens een huizenhoog obstakel vormt. 18 insprekers kregen die virtuele muur niet omver, al spraken ze als Brugman over de procedure, de gedane toezeggingen en het financiële rookgordijn. Er was zelfs een ambtenaar van een andere gemeente die even kwijt wou dat hij nog nooit zoveel onbehoorlijk bestuur had gezien. Allemaal vergeefse moeite, als je lot allang beschoren is.

par(i)a~ of commercieel?

Vlak voor de overdracht naar Ons Doel trekt de Gemeente dus de stekker eruit, om zichzelf op te zadelen met een weinig kansrijke verkoop en de kosten voor gedane investeringen en herhuisvesting (van alleen die initiatieven die geen inkomsten genereren!). Als achteraf dan ook nog eens blijkt dat het bestemmingsplan al die tijd prima overeenkwam met de ondersteunende horeca (een gegeven waar een tsunami aan controles begin dit jaar geen verandering in kon brengen), dan toont zich een zeer bedenkelijke achterkameraffaire. En ondertussen legt de Gemeente het in haar eigenwaan nog steeds af tegen de beruchte speculant van de Putte, wiens bouwput tegenover het Centraal Station inmiddels tot een unieke stadsbiotoop geëvolueerd is…

Cultureel-maatschappelijke organisaties die de cultuuromslag naar de vrije markt niet kunnen of willen maken zijn sinds enige tijd aangeschoten wild – het ideale jachtterrein voor aaseters als wijkverenigingen, de gevestigde horeca en andere beroepsklagers. Zie ook mijn artikel Tempelvrees, over het popcircuit. Het ondernemersplan van Bar & Boos, geschreven i.s.m. specialist in dit segment de Verandering, werd nota bene afgekeurd door een horeca-adviesbureau omdat het op de inzet van vrijwilligers steunt! En als die vrijwilligers dan als ‘krakers’ te brandmerken zijn – ook al zijn het nog zulke frisgewassen workaholics – dan lijkt het een uitgemaakte zaak … Vrijplaats Koppenhinksteeg gaat er in elk geval tegen in beroep.

 Koppenhinksteeg

In juli 2005 is besloten tot legalisering van de activiteiten van de Vrijplaats Koppenhinksteeg. Dit ingezette proces, dat is uitgewerkt in het plan van aanpak legalisering Koppenhinksteeg, zetten wij voort. Wij zullen geen extra financiële middelen beschikbaar stellen dan die die reeds met “Ons Doel” zijn afgesproken. Ook aan de andere afspraken uit dat plan van aanpak houden wij strikt vast.

(Passage uit het college-akkoord van dec. ’07. Dat er kostenstijgingen waren was op dat moment al enige weken bij de fracties bekend.)

En al dit omwille van de RGL: creatief kapitaal geofferd op het altaar van de Hollandse vrijheid (vrij naar Vondel)

In genoemde trend vervult Leiden een fanatieke rol: as we speak wordt de ene na de andere organisatie om oneigenlijke redenen op de pijnbank gelegd. En waar hebben we dat nou helemaal aan te danken? Alsof de politiek gevoelde aandrang een schimmig pact te sluiten rond een tram waar geen sterveling op zit te wachten, nog niet erg genoeg was, diende dat kennelijk ook nog gepaard te gaan met een ware auto-da-fe (waar eens het vuur ‘slechts’ tot aan de schenen werd opgestookt).


foto 1: typisch krakersbolwerk; foto 3: het stadhuis van Leiden op 1 april j.l. (maar wie het andersom wil zien staat dat natuurlijk vrij) foto 2: geheime agenten kwik, kwek & kwak (vlnr: JanJaap de H (CDA), Jaap van M (beroepsklager) en Frederik Z (VVD))

De website Koppenhinksteeg.nl biedt gedetailleerde informatie, alsmede de rubriek Leiden van Eurodusnie. Daarnaast hebben de landelijke dagbladen recentelijk over dit onderwerp geschreven.

Naschrift: Op 26 februari 2010, vlak voor de verkiezingen, werd de Koppenhinksteeg ontruimd. Sindsdien onderhandelen de organisaties met de gemeente. In de huidige raad is weer een natuurlijke meerderheid voor het voortbestaan van de Vrijplaats.

28 februari 2012: Heden, op de kop af 2 jaar na de ontruiming, is eindelijk de kogel door de kerk: het college is akkoord met het plan om Middelstegracht 36 te verkopen aan de vrijplaats-stichting. Dit pand, waar vroeger Tieleman & Dros en de Leidsche Duinwatermaatschappij (LDM) in hebben gezeten, ligt op steenworp afstand van het Muziekhuis. Zie verder http://www.vrijplaatsleiden.nl/.

Andere delen in deze serie:
0. Requiem voor een referendum
2. Modern strategisch muziekbeleid: het opofferen van de voorhoede
3. Creatief boekhouden of: hoe realiseer ik een dierbaar bouwproject
4. Afrekenen met het geitenwollen circuit
5. Free market calling Orson… come in, Orson