21st Century Schizoid Man*

Toen in Slotervaart de rook wat was opgetrokken na de rellen n.a.v. de dood van de psychotische Bilal B, besloot Amsterdam de stoornissen onder de reljeugd maar eens onder de loep te nemen. Dat schizofrenie zo’n zeven keer vaker voorkomt onder de zonen van Marokkaanse immigranten is een statistisch gegeven wat al langer bekend was. Maar met zo’n op zichzelf staand feit kun je nog letterlijk alle kanten op – en dat gebeurt dan ook. Zo zijn er verklaringen in omloop die zich in een enthousiaste aanhang kunnen koesteren, maar overduidelijk veel te simpel zijn.

Toen ik 20 jaar geleden psychologie studeerde werd er nog kritisch onderwijs gegeven. Het had er wel eens wat van weg dat er sinds Descartes geen enkele voortgang met betrekking tot het Nature/Nurture-vraagstuk was geboekt, zoals er geworsteld werd met de vraag hoe aanleg- en omgevingsfactoren zich tot elkaar verhouden. Maar van elk fenomeen werden tenminste alle facetten belicht, tot grote ontluistering van de feitenfreaks. Zo’n zelfde onaangename sensatie ervaar ik zelf juist wanneer ik zo’n typische Professor Eenoog tegenkom in het land van blind onderzoek. Meestal lijden die aan een ‘aangeboren’-afwijking.

Algemeen geaccepteerde onderzoeksgegevens over schizofrenie vermelden dat het bij 1 op de 10 mensen in aanleg aanwezig lijkt te zijn, maar van hen ontwikkelt uiteindelijk slechts 10% de symptomen. Er zijn normaliter geen verschillen tussen mannen en vrouwen, noch zijn die ooit aangetroffen tussen landen, volkeren of culturen. Toch zijn er dus mannen met Marokkaanse roots – terwijl er wat dit betreft geen verschillen zijn tussen Nederland en Marokko – die veel vaker aan schizofrenie lijden. Theorieën op basis van biologische aanleg schieten eenvoudigweg tekort om dit verschijnsel te duiden.

inteelt

Tot het Nature-kamp kunnen we blijkbaar psychologe Indra Boedjarath rekenen, die onlangs in Trouw de termen ‘verstandelijk gehandicapt’ en ‘psychisch gestoord’ doodleuk door elkaar gebruikte. Evenals een keur aan gerenommeerde wetenschappers die haar voorgingen – pedagogiek-prof in ruste Lotty Eldering bv. – komt ze met het ‘inteelt’-argument op de proppen. Het voorkeurshuwelijk tussen neef en nicht is natuurlijk het ultieme westerse taboe, dus voor dat onrijpe idee is een rijke voedingsbodem aanwezig.

Maar het is natuurlijk grotendeels onzin: alleen aanwezige eigenschappen worden erdoor versterkt en dat kunnen ook positieve zijn. Zo hebben we immers heel wat fraaie en productieve dieren- en plantenrassen gekweekt. Boedjarath beseft dat tenminste nog, want ze zegt: „Als er in een familie schizofrenie voorkomt, dan is de kans op de ziekte groter als een neef met dat gen huwt met een nicht met datzelfde gen. Maar met alléén het dragen van dat gen wordt een jongere niet schizofreen.”

Al zouden alle Nederlandse Marokkanen 1e-graads familie van elkaar zijn, dan was het waarschijnlijk nog amper voldoende om een verschijnsel van deze omvang te verklaren. Waar Boedjarath echter compleet aan voorbij gaat, is dit: “Omdat Marokkaanse meisjes géén duidelijk vergrote kans op schizofrenie hebben, pleit dit tegen een genetische oorzaak en dus ook tegen het idee dat huwelijken tussen verwanten iets met die verhoogde kans te maken hebben.” (Carla Rus, Rotjochies van Slotervaart soms ziek maar niet zielig.)

de ervaringsdeskundige

Een van de meest geciteerde passages uit Ian Buruma’s Murder in Amsterdam (Dood van een Gezonde Roker) is het korte stukje over Said Bellari, een psychiater die zichzelf aan de haren uit het ongeletterde rifgebergte getrokken heeft. Hij ‘gelooft dat het probleem ligt in het zich aanpassen van een strikt gereguleerde aan een vrijere, meer open samenleving’. De meisjes en vrouwen verlangen juist naar meer vrijheid, dus vandaar. Religie is volgens Said de strohalm die desintegratie van de persoonlijkheid kan voorkomen, waaronder extremisme. ‘Het is een eigenaardig conservatieve zienswijze voor een man die zichzelf als iemand van de linkerzijde ziet’, constateert Buruma.

Ook dit is inderdaad een dubieuze stellingname, want westerse migranten blijken er eveneens last van te hebben: ‘Psychoses, en specifieker gezegd schizofrenie, zijn een groot probleem onder immigranten en hun kinderen. Dat was eerder al aangetoond voor Noorse migranten in de VS en Europese migranten in Australië. Surinamers, Antillianen, Turken en vooral Marokkanen vergroten met hun verhuizing naar Nederland de kans op een psychose. Bij hun kinderen is het risico nog groter.’ Aldus Wim Veling, die het opmerkelijke gegeven heeft becijferd dat het probleem niet speelt in migrantenwijken.

social defeat

„We hebben drie hypotheses: de eerste is dat het komt door discriminatie. De tweede is dat ‘sociale stress’ een rol speelt, en de derde is dat allochtonen moeilijker een ‘positieve identiteit’ opbouwen.” Dat laatste zou samenhangen met ‘sociale vernedering’, zo’n beetje het stokpaardje van co-auteur psychiater Jean-Paul Selten, die expert op dit gebied is en zich in het recente debat dan ook niet onberoerd heeft gelaten.

Volgens Selten treft schizofrenie bepaalde sociale klassen vaker dan andere, want naast migranten hebben ook stedelingen en mensen met een laag IQ een verhoogde kans. ‘Al deze groepen zijn extra kwetsbaar voor social defeat, door de psychiater afwisselend vertaald als maatschappelijke nederlaag en sociale uitsluiting.’ Vandaar dat in buurten waar migranten sterk in de minderheid zijn, dit effect het grootst is. Uit dit alles zou je de conclusie kunnen trekken dat op de dopaminehuishouding van migranten en witte arbeiders een zelfde soort wissel getrokken wordt, waarbij de factor discriminatie het grootste verschil uitmaakt. (De officiële schizofrenie-cijfers schijnen overigens wel degelijk gecorrigeerd te zijn voor sociale klasse.)

double bind

Het is tegenwoordig al heel wat als een (gedrags)wetenschapper sociale factoren in z’n theorieën betrekt, maar hoe actief is de rol die de omgeving wordt toebedeeld? It takes two to tango: je kunt veel, maar niet alles op persoonlijke beleving schuiven – het individu staat niet los van het systeem. Woorden als discriminatie en sociale uitsluiting veronderstellen zo’n actieve omgevingscomponent, maar het is me niet bekend in hoeverre Selten dat heeft uitgewerkt en/of als zijn taak ziet.

Het beste model voor schizofrenie is naar mijn mening nog steeds dat van de Double Bind, een communicatietheorie ontwikkeld door o.a. R.D. Laing en Gregory Bateson. Er is echt wel wat voor nodig om een mens gek te krijgen, maar een omgeving die eisen stelt die elkaar wederzijds uitsluiten en waar je je niet aan kunt onttrekken biedt grote kans op succes. “Je moet worden zoals wij” en “je zult nooit zijn zoals wij” bij voorbeeld – maar implicieter en grotendeels onbewust. Uiteraard kan dat proces zich zowel op persoonlijk als maatschappelijk niveau afspelen. Confrontatie is een essentieel element bij de behandeling – maar niet vanuit vaste posities.

Dit ligt inderdaad dichtbij de anti-psychiatrie: de maatschappij een spiegel voorhouden, want vaak is de omgeving onderdeel (of zelfs aanstichter) van een probleem dat zich manifesteert in een enkeling of groep. Je bij de therapie beperken tot die laatste(n) staat gelijk aan symptoombestrijding, iedereen dient z’n rol te onderkennen. Zelfreflectie gaat van au, maar in het zgn. moslimdebat komt het allemaal wel héél dichtbij, aan de weerstanden die het oproept te oordelen. Toch hebben we allemaal weleens gehoord van de schaduwkant, projectie en zondebokken (ff doorscrollen). Maar het blijven existentiële angsten, zullen we maar zeggen. Enfin, misschien moest men eerst maar eens wat meer vergelijkend onderzoek plegen…

* Met dank aan King Crimson: 21st Century Schizoid Man (tekst). (Ach, het is eigenlijk allemaal even prachtig.Check bv. ook Three of a Perfect Pair en Epitaph (‘The fate of all mankind I fear is in the hands of fools’). En als grand dessert: Frank Zappa! (Dumb all over)

(Eerder gepubliceerd op http://eurodusnie.nl)

Update 2011: In het VK-opinie artikel Verzwegen epidemie: psychose bij allochtonen vat Jean-Paul Selten het allemaal nog eens heel helder samen. Helaas gaat hij niet in op het opmerkelijke verschil tussen mannen en vrouwen (al lijkt hij te suggereren dat ‘Marokkaanse mannen’ meer discriminatie ondervinden).

Advertenties

42 Responses to 21st Century Schizoid Man*

  1. Ina Dijstelberge says:

    Hele interessante bijdrage. Met genoegen gelezen en veel zitten knikken.
    Meer onderzoek is inderdaad nodig, waarbij vooral naar combinatie factoren gekeken moet worden die persoonlijkheids stoornissen triggeren.
    Hier in de UK lijkt men de explosieve stijging van schzofrenie en psychose nu geheel toe te schrijven aan het gebruik van wiet. Alle andere omstandigheden worden daarbij volledig naar de achtergrond gedrukt of genegeerd.

    • keijzer says:

      Onderzoek is zeker nodig. Rouvoet meldde als minister dat 17% van de jongeren stoornissen hebben als schizofrenie, ADD, ADHD. ADD sneeuwde jaren totaal onder door de dominante hyperactieve groep en nog wordt de hyperaktieve groep als hoofdgroep gezien. Dit zijn erfelijke stoornissen en met gemiddeld hogere verslavingsgevoeligheid. Dat geeft rust in lijf en hoofd. Een soort vervangende Ritalin. Verder lijkt het mij logisch dat trouwen binnen de familie gevolgen heeft. Ik vraag mij af op basis waarvan bijvoorbeeld de Katholieke Kerk huwelijken met bloedverwanten tot in de 4de graad verbood. Alleen als er geen sprake meer was van kinderen krijgen kon geloof ik een uitzondering worden gemaakt. Verder vraag ik mij af of ooit onderzocht is of die beperkingen meer in dorpse situaties voorkomen dan in stedelijke gebieden. Ga je in een bepaalde regio een stamboom maken van een familie die daar generaties woont blijkt dat die hele omgeving zo ongeveer familie van elkaar te zijn. Dezelfde namen doemen in registers op. Bovengemiddelde gedragsproblemen zie je zowel bij Antilliaanse jongens als bij Marokkaanse jongens. In de ene cultuur hebben meisjes en vrouwen een ondergeschikte rol en in de andere cultuur de moeders een hoofdrol en vaak voeden die de kinderen alleen op. Overeenkomst is bij beide situaties dat de jongens de prinsjes zijn. Dat kunnen zij buiten gezinsverband of buiten de eigen gemeenschap niet waarmaken. Dat geeft dus extra frustraties. Indien dus de moeders beginnen de zonen gelijk te behandelen zou men op het niveau moeten komen in allerlei lijstjes van jongens uit andere immigranten groepen. Het trouwen met neven en nichten zie je in de ene gemeenschap, maar op een eiland zal na generaties het dna ook wel sterk overeenkomen. Niet anders dan hier in besloten autochtone gemeenschappen.
      Op Urk schijnt diabetes bovengemiddeld voor te komen als ik goed geïnformeerd ben. Dat is ook een erfelijke aandoening te noemen.

  2. Ruud Zweistra says:

    Citaat:
    „We hebben drie hypotheses: de eerste is dat het komt door discriminatie. …
    Reactie:
    Deze wordt dus direct weerlegd door het ook vorkomen bij westerse-westerse immigranten.
    De Marokkanen zijn extra gevoelig voor social defeat, omdat meerdere risicofactoren bij hen hoog scoren: én verhuisd naar een hogere maatschappij, én een machocultuur, én terechtkomen in een meer feminine cultuur (als je altijd voor de meisjes hebt gezeten, wat dan al er één je baas is? En als je dit nergens kunt uiten).
    De conclusie is redelijk duidelijk: Deze migratiegolf was gedoemd tot ernstige problemen, zo niet mislukken, en het is nog steeds de vraag of remigratie niet de beste oplossing is. Ik denk van wel.

  3. anoniem says:

    @Ina: dank je. Ja, wiet is ook weer zo’n fijne biologische verklaring. De shocktherapie is ook weer helemaal terug, zo bemerkte ik tot mijn schok.
    @Ruud:
    Dacht je dat westers-westerse immigranten niet gediscrimineerd werden? Het scheelt enorm of het migrant-zijn je aan te zien is natuurlijk, maar het blijft een heel gedoe om geaccepteerd te worden.
    Die feminiene cultuur die zie ik niet – dit is nog steeds een patriarchale cultuur waar volwassen vrouwen met ‘meisjes’ aangeduid worden.
    (Maar als een vrouw je meerdere is dan schijnt het dat je haar gerust de hand mag schudden, want dat middelt tegen elkaar uit. Was dat niet de werkelijke portée van het incident met het handje van Verdonk – dat een imam een minister dus niet als meerdere ziet?)
    En dan remigratie voor de hele groep neem ik aan, voor alle zekerheid? Als je het bestaan van sociale factoren onderkent, komt dat neer op ‘operatie geslaagd, patient overleden’. Nee, dan ben ik eerder voor het de ruimte in lanceren van alle managers.

  4. Ruud Zweistra says:

    @Joke,
    Je moet dit allemaal in verhouding zien:
    Misschien ondervinden westers-westers immigranten ook discriminatie, alleen is het dramatisch minder.
    Misschien is de westerse cultuur niet echt feminien, alleen is die wel een stuk feminiener.
    En remigratie: voor de problemengevallen, degenen die zichtbaar niet kunnen aarden, te beginnen met de ouders die kinderen afleveren op school zonder kennis van het Nederlands, en de ouders van de overlastveroorzakers in de wijken.
    En waarvoor is kennis, als je het niet gebruikt?
    En wat is het probleem met schocktherapie, in vergelijking met chirurgie? Bij laatste wordt zelfs in de mens gesnéden!Reactie is geredigeerd

  5. Joke Mizee says:

    Je moet het in verhouding zien:
    Want wou je dan alle ouders van probleemkinderen verwijderen – en waar laten we de hollandse tokkies dan? En taalbeheersing is geen goed criterium.
    Een kennis van me is al jaren getrouwd met een Nigeriaanse en daar kenden ze tot voor kort geen geboorteaktes e.d. (dankzij G-B). Ik versta nog steeds geen woord van wat ze allemaal uitkraamt, al zou het best eens engels kunnen zijn. Maar ze maakt zich nuttig en is niemand tot last. Hun dochtertje van 8 is hoogbegaafd. Dan heb ik nog diverse vrienden in Italië die zich nooit zo beziggehouden hebben met het leren beheersen van de taal. Ook prima kinderen, redden zich overal – meertaligheid kan heel vaak een pré zijn.
    Vindt eerst maar eens iets met een hele sterke relatie met probleemgedrag. Ook van religie zul je dat niet kunnen aantonen. Het interview met http://www.trouw.nl/deverdieping/overigeartikelen/article842355.ece/Hicham_wil_een_gezin_en_een_baan%2C_zonder_politie?backlink=true uit Slotervaart trouwens gelezen?
    En shocktherapie is gewoon de electrische variant van lobotomie.

  6. Luna says:

    Toch moet blowen een grote factor zijn want Marokkaanse mannen blowen zich te pletter en de vrouwen niet. Een vrouw die rookt is een hoer. (In Marokko in ieder geval)
    En over shocktherapie ben ik genuanceerder gaan denken. Heel veel mensen hebben er baat bij, veel ook niet. Het gebeurt onder narcose, of een roesje, dat weet ik niet, en de "patiënt" ondergaat het niet bewust. Het is allang niet meer zo als in "One flew over the cuckoo’s nest". Dat is ouderwetse horror. (Gelukkig maar)
    Groet,
    Luna

  7. Annem van den burg says:

    @ Joke Mizee.
    Shocktherapie is geen variant van lobotomie!
    Het lijkt in de verte niet eens op elkaar.
    Psychologie is geen wetenschap. Alles is gebaseerd op veronderstellingen. Men gaat iets weten van deelgebiedtjes door massa`s te onderzoeken; statestieken!
    Ina: ==Een vrouw die rookt is een hoer. (In Marokko in ieder geval).
    Heb onder hen geleefd. Wil je de sigaretten roken die ik de vrouwen heb zien roken daar?
    Een drogreden dus. Groet beiden, Annem.Reactie is geredigeerd

  8. Joke Mizee says:

    @ Luna:
    Met ‘factoren’ moet je altijd oppassen. Er schijnt een relatie te bestaan tussen blowen en schizofrenie, maar wat voor één is dat er dan?
    Blowen zal beslist een rol spelen bij het ‘triggeren’, het werkt tenslotte op het centraal zenuwstelsel. Maar dat doet alcohol ook, en over de relatie tussen alcohol en schizofrenie hoor je nooit wat. En cafeïne – veel psychiatrische patiënten drinken sloten koffie. Wat zou er eerder geweest zijn, de kwaal of de consumptie?
    Het lijkt er idd. op dat dit zelfs het verschil tussen mannen en vrouwen zou kunnen verklaren in deze kwestie.
    Maar: lang geleden toonde een Amerikaanse professor aan dat negers een significant lager IQ hadden. Als je nog een extra factor erin betrok, nl. sociale klasse, dan viel dat verschil echter weer helemaal weg. In dit geval zou die sociale stress zowel het een als het ander kunnen verklaren.
    En is het niet zo dat Turken bijna net zoveel blowen als Marokkanen? (Blowen ze überhaupt wel meer dan de rest van ons?)
    Shocktherapie: Fijn dat men de arme drommels nu eindelijk verdooft alvorens hun hersens onder stroom te zetten. Een stuk humaner. Wat blijft is dat er hele lappen geheugen e.d. weggevaagd worden. Gelukkig beseft het voorwerp van de therapie dat amper… Het is echt niet voor niets dat men erbij zegt het alleen toe te passen bij bv. suïcidale patiënten waarbij niks anders wil helpen. Klinkt als een hellend vlak, m.n. met de huidige zorgmarkt in het achterhoofd.
    @ Annem.:
    Bedoel je dat psychologie per definitie geen wetenschap kan zijn? Hetzelfde geldt voor psychiaters, medici, op het vlak van de menselijke geest. Maar dat komt toch in hoofdzaak door de materie, nl. het niet-materiële karakter ervan, dat het weerbarstig maakt als onderzoeksobject. Verder is het altijd lastig om een goede populatie samen te stellen en om te bedenken welke factoren je er allemaal bij moet betrekken. Er zijn nou eenmaal relatief weinig wetmatigheden bij de mens. Het voornaamste wat je kan doen is zo gewetensvol mogelijk de resultaten trachten te falsificeren.

  9. PHM van de Kletersteeg says:

    —tot de sociologen opdraven….
    Crimineel gedrag- ook interessant voor sommige groepen
    Psychologen hebben kasten vol geschreven.
    Geen waarde.
    OIn 1945 waren er in polen 40.000 babies ter adoptie, naar USA
    Geen contact geweest tussen de betrokkenen.
    –natuurlijke ouders bekend
    –onderwerp bekend
    –adoptief ouders bekend
    Na 45-50 jaar de groepen onderzocht op crimineel gedrag.
    er was een sterke positieve correlatie tussen de natuurlijke ouders en de kinderen.
    Geen enkele correlatie tussen de adoptief ouders en de kinderen.
    I rest my case….

  10. alib says:

    Goed stuk. Het rekent in ieder geval fijntjes af met de inteeltmythe.
    Shocktherapie wordt toch alleen gegeven bij ernstige depressies, nooit bij schizofrenie?
    Taalbeheersing wordt door buitenlanderhaters gebruikt als stok tussen de deur. Wat ze eigenlijk willen zeggen: jullie moeten precies doen wat wij zeggen, en anders oprotten.

  11. Annemarie van den burg says:

    Alib. Dat zie je maar weer aan de opmerking van Luna die zij "met zekerheid" poneert over rokende vrouwen die hoeren genoemd zouden worden in Marokko; Zo komen de mythes de wereld in!
    Mijn ervaring is dat het woord "hoer" nooit in Marokko wordt gebruikt voor rokende vrouwen.
    Electroschocks worden in Nederland weer veelvuldig toegepast. Uitsluitend bij zware en chronische depressies, die met medicamenten niet zijn te verzachten of genezen. De methode is veel humaner nu. Ik zag het tijdens een lezing daarover in het LUMC te Leiden.De relutaten zijn 75/80% in positieve zin.
    Lobotomie wordt in Europa als barbaars beschouwd en derhalve niet toegepast; nooit! In de VS wordt deze zware ingreep wel toegepast. Het verwijdert daardoor alle emoties. Kan nooit meer worden teruggedraaid.
    @ Joke. Ja, dat bedoel ik. Je hebt het goed verwoord. Voor wat betreft de inteelt. Er zijn geen bewijzen die betrouwbaar zijn over inteelt en schizofrenie.
    Kort geleden is uit onderzoek gebleken dat het roken van wiet de hersenen niet schaden. Dat van de alcohol is duidelijk: wordt onder de harddrugs geschaard.Lees Ellias Canetti over psyche en opvoeding!: "Massa en Macht".
    Alib. Alles wordt misbruikt om de buitenlanders zwart te maken, niet alleen de taal. Wij lezen de meest zware kolder.
    Groet jullie, Annem.Reactie is geredigeerd

  12. PHM van de Kletersteeg says:

    0,4% van degene die veel wiet roken worden psychotisch.
    Inteelt is een veroorzaker van fysieke en mentale ziektes/afwijkingen.
    Dan kan groepen gaan matchen
    Dwz, je neemt twee groepen een nederlands een marokkaans; je vergelijkt alles, alles dient hetzelfde te zijn op datgene na, dat je wilt onderzoeken; bv inteelt huwelijken–schizofrenie.
    dan krijg je snel een duidelijk antwoord.
    maar zeer waarschijnelijk is inteelt niet UITSLUITEND de oorzaak, maar wel een makkelijk beinvloedbare oorzaak; het kan verboden worden, zie frankrijk, verplichte test.
    Daarnaast draagt bij lage IQ en toeval of slechte combinatie ouders.
    electroshocks: "one flew over the cucoo’s nest"
    en de andere 25% wordt begraven?

  13. Joke Mizee says:

    @ alib & An.: Dat is idd. opmerkelijk, dat shocks tegenwoordig meer met depressies geassocieerd worden.
    Oorspronkelijk lag er een hele primitieve aanname aan ten grondslag, nl. dat dat schizofrenie en epilepsie elkaar uit zouden sluiten, dus als je nou ’s kunstmatig convulsies opwekte… Er is zelfs een tijd geweest dat ze die met insuline-shots teweeg brachten.
    Enfin, het blijft het equivalent van het formatteren van een harde schijf, of het lukraak scheuren van bladzijden uit een fotoboek. Misschien kunnen ze het tegenwoordig wat gerichter uitvoeren, maar het blijft trial & error, want je weet niet waar de zwarte bladzij die het leed veroorzaakt uithangt. Het zal best succesvol zijn, want planten plegen geen suicide. Maar ik blijf het moreel niet te rechtvaardigen vinden om iemand hele stukken van z’n geheugen te ontfutselen.
    @ An.: "Er zijn geen bewijzen die betrouwbaar zijn over inteelt en schizofrenie."
    Da’s dan toch vreemd, want als er zoiets bestaat als een schizofrenie-gen dan is het toch gewoon een kwestie van Mendelwetten? Ik vind het altijd een beetje twijfelachtig als ze weer ’s een gen voor dit of voor dat gevonden beweren te hebben.
    @ Kletersteeg: Heb je eigenlijk gelezen wat hierboven staat over dat inteelt-argument? Dat het niet kan verklaren waarom het alleen mannen treft en zo?
    Daarnaast wordt er op dit halfrond veel te spastisch gedaan over inteelt. Als er geen erfelijke ziektes in de familie voorkomen kan het eeuwen goed gaan.

  14. maria says:

    Hoi Joke,
    Ik zie men heeft je meteen gevonden.
    Veel succes hier.
    Tank girl?????????????????????????????????Reactie is geredigeerd

  15. Joke Mizee says:

    Hé Maria!
    Ja, mijn avatarplaatje is uit de film Tank Girl, een campy apocalyptisch werkje. De vrouwelijke Mad Max, maar dan anders.

  16. Luna says:

    @ An: toen ik door Marokko reisde, met mijn Marokkaanse vrienden, en wij logeerden bij hun familie, werden mijn vriendin en ik regelmatig zo genoemd omdat we rookten.(En vanwege onze kleren, èn omdat we met twee Marokkaanse jongens op reis waren) Alleen hoeren rookten, en een enkele, moderne, ongesluierde studente.
    Dat is weliswaar een tijd geleden, en ik mag toch hopen dat daar inmiddels iets aan veranderd is, maar ik verzin het niet. Ik verzin geen argumenten om gelijk te krijgen.

  17. maria says:

    Ahhhh, die film wil ik wel eens zien. Samen met jou.

  18. PHM van de Kletersteeg says:

    iets met erfelijkheid: zo konden ze toch ook vaststellen dat het oudste geraamte van zeeland verwant was aan een nu levend persoon.
    van vader op zoon gaan bepaalde dingen continue over, schijnt het.
    wel eens onder de douche gestaan met een kudde staphorsters? 6 tenen en zo…

  19. Joke Mizee says:

    Zucht … men erft zowel genen van moeders als van vaderskant, PHM. Ik zou bijna gaan denken dat je vrouwen als wandelende broedkasten beschouwt. Maar dat kan natuurlijk niet, want je bent vast volbloed Nederlander. Er achterlijke ideeën op nahouden en vrouwen discrimineren zit niet in je bloed.

  20. maria says:

    Ha Kletersteeg!

  21. peter louter says:

    De ‘double bind’ is in zijn klassieke vorm gekoppeld aan de gezinscommunicatie. Je presenteert hier een maatschappelijke vorm van het mechanisme (zoals Selten met zijn ‘social defeat’).
    Vermanend hef ik echter mijn vinger omdat er meer dan voldoende waarnemingen zijn om het gezin als bron niet bij voorbaat uit te sluiten.
    Het verschil kan dan worden verklaard door de veel lagere verwachtingen die in het gezin tov dochters bestaan.
    Terzijde: geen van de gangbare verklaringen overtuigd me tot nu toe.
    Je schuift het blowen wel erg gemakkelijk terzijde. Blowen en zuipen hebben allebei effect op de hersenen, maar toch wel een heel verschillende.http://www.jellinek.nl/nieuws/laatste-nieuws-view.php?id=66&rubriek=CannabisReactie is geredigeerd

  22. peter louter says:

    Na Luna die een plausibele oorzaak inbreng, zet je ook PHM Kletersteeg (19.17)wel erg gemakkelijk weg. In de ‘Agile Gene’ heeft Matt Ridly op overtuigende wijze een relatie gelegd tussen erfelijkheid en schizofrenie.
    Het is een voorzichtige indruk, maar het lijkt er op alsof je nogal bevooroordeeld bezig bent.
    Maar ja, van Leidse wetenschappers zijn we hier wel wat gewend in dat opzichtReactie is geredigeerd

  23. Joke Mizee says:

    @ Peter: bedankt voor je reactie die prikkelt e.e.a. opnieuw in perspectief te plaatsen.
    R.D. Laing was zeer kritisch t.a.v. de maatschappij als ziekmaker en Bateson vond zijn inspiratie in de bestudering van volkeren waar men als geheel participeerde in de omdraaiing van rollen (carnavaleske taferelen dus). Het is waar dat de therapieën zich primair op gezinnen richten, maar de theorie gaat veel verder. (Heb trouwens nog interessante colleges gevolgd bij een prof van Witwatersrand (Z-A) – een verwoed danser – ondanks de toenmalige boycot.)
    Ik ontken al die dingen (genen, blowen) overigens niet, maar probeer te relativeren en andere accenten te leggen.
    Ik wil aannemen dat 1 op de 10 een schizofrenie-gen bezit – en idd. kan de kans op dat gen door inteelt toenemen. Het is aan de fans van de aangeborenheid om eerst eens aan te tonen dat dit gen bij de gemiddelde Nl. Marokkaan vaker voorkomt. (In Marokko zelf komt schizofrenie immers niet vaker voor dan hier. Echter, men hoort wel eens verkondigen dat we dankzij een louche zakendeal met 1 bep. gedegenereerde rifclan opgezadeld zijn geraakt… I love conspiracies.)
    Anyway – so much for genetics.
    Van die ‘one in ten’ [UB40] ontwikkelt slechts 10% de symptomen. Aandacht voor de triggers is dus minstens zo belangrijk. Die relatie tussen blowen en schizofrenie is er – wat voor relatie dat precies is, is nog aan discussie onderhevig. Maar het lijkt me op zich logisch dat iemand die vatbaar is, terughoudend moet zijn met psychedelica.
    Ondertussen moeten we ons daar zeker niet stoned op staren.
    (Ik heb je blogs over het vitamine D-panacee en schizofrenie trouwens gelezen, en kan me niet herinneren dat je specificeerde naar aanleg en uitbreken ervan. Het verschil tussen mannen en vrouwen kwam niet aan de orde.)
    Dan nu de tot dusver onderbelichte sociale factoren. Een veel interessantere discussie.
    Ik ben best wel van de lijn van ‘geef de ouders maar weer de schuld’. (Vinden ze niet fijn, en ook Freud koos er uiteindelijk voor om de schade tot de oorspronkelijke (incest)slachtoffers te beperken.) Iemands relevante sociale context is echter zeker wel breder dan dat – laten we dat niet op voorhand uitsluiten. Die eisen kunnen ook heel dwingend zijn. En wat dacht je van de rol die discriminatie kan spelen – ‘daar wordt je hard van’?
    Je zegt: “Het verschil kan dan worden verklaard door de veel lagere verwachtingen die in het gezin tov dochters bestaan.” Dat is plausibel – juist daardoor ontstaat er vrijheid om zich te ontwikkelen.
    Dus als ik het goed begrijp denk jij dus dat Nl. Marokk. vrouwen een verhoogde aanleg hebben, maar dat die zeer lage verwachtingen dat weer wegstrepen? Interesting!
    Maar dan de jongens: welke zijn nu de tegenstrijdige verwachtingen die hun omgeving aan hen stelt? Komen de probleemjongeren uit asociale of juist uit keurige gezinnen (zoals Hicham)? Hoe gelovig danwel liberaal zijn die? Hoe gevoelig zijn die jongeren om iets te bereiken? En hoeveel waarde hechten zij aan het oordeel van anderen? Dat zijn vragen die allemaal nog eens nader uitgezocht zouden moeten worden.
    Hicham is natuurlijk geen psychiatrisch geval, maar zijn verhaal illustreert het krachtenveld van zo’n jongere. Hij zou wellicht aardig scoren op zo’n test – maar vertel me dan eens wat zijn ouders verkeerd hebben gedaan.Reactie is geredigeerd

  24. mariyah says:

    Joke, artikel in de NRC vandaag:
    ‘Assimilatie vergroot de kans op schizofrenie’;
    Assimileren werkt schizofrenie in de hand, daar kwam psychiater in opleiding Wim Veling achter. Na gesprekken met honderden allochtonen heeft hij een idee hoe het komt dat immigranten zo vaak schizofreen worden, in Nederland. De latere patiënten hebben vaak hun etnische identiteit afgelegd, en omarmen soms zelfs de Nederlandse. Maar daar krijgen zij ‘sociale stress’ voor terug.
    Marokkanen, Surinamers of Turken zijn geen bevolkingsgroepen mensen die van nature tot schizofrenie geneigd zijn. Maar eenmaal verhuisd naar Nederland wordt het risico op een psychose al naar gelang de afkomst twee tot vijf keer zo hoog als voor autochtone Nederlanders – en voor de tweede generatie is het risico nog groter. Dat is sinds een jaar of tien bekend. Het geldt overigens ook voor, zeg, mensen uit het Caraïbisch gebied die in Engeland wonen.
    Wim Veling, onderzoeker bij de psychiatrische instelling Parnassia Bavo Groep in Den Haag, zoekt in zijn proefschrift, dat hij volgende week verdedigt aan de Erasmus Universiteit, naar verklaringen. Een begin was dat allochtonen die psychoses krijgen, juist níét in de Haagse ‘zwarte wijken’ wonen. Deze krant schreef daar eind 2007 over. In zijn proefschrift gaat Veling dieper in op die bevinding. Hij vergeleek honderd niet-westerse allochtone patiënten die met schizofrenie bij Parnassia kwamen, met hun broers en zussen, en met honderd allochtonen die om uiteenlopende redenen in het ziekenhuis kwamen – met een gebroken been bijvoorbeeld….
    Uit die gesprekken werd duidelijk dat de schizofrenen al voordat ze ziek werden veel negatiever dachten over hun etnische afkomst dan anderen. Opvallend genoeg identificeerde een flink deel van die patiënten zich tegelijkertijd wél met Nederland. Ze bleken, vaker dan anderen, geassimileerd.
    Het lijkt wel of zij met hun etnische identiteit iets verliezen…
    "Minderheden hebben vaak een bedreigde identiteit. Dan zijn er twee strategieën om je zelfbeeld, je zelfvertrouwen te herstellen. Je verlaat die minderheid, en sluit je aan bij de meerderheid. Maar dat lukt niet gemakkelijk…..

  25. Joke Mizee says:

    Bedankt voor de tip!
    Ik zou dus hebben gedacht dat men in gemengde wijken meer dat conflict ervaart tussen 2 partijen die wat van je eisen.
    Veling zoekt het kennelijk meer in de persoon zelf, in roots die zich niet laten ontkennen. Met begrippen als identiteit heb ik altijd moeite gehad: waarom is dat zo’n vaststaand iets en niet eerder een keuze? Etnische minderheden als bretonnen, basken, sardijnen etc. zijn lange tijd onder druk gezet om hun taal, hun muziek en andere culturele gebruiken af te zweren, maar ik zie dat meer in termen als verlies van erfgoed, en van het niet vrij zijn in wat je wil. Ik kan me bv. niet voorstellen dat iemand die niet weet dat-ie tot een minderheid behoort, toch een knagend gemis ervaart. Nu lijkt alsof zelfs een keuze op dat vlak zich uiteindelijk toch wreekt.
    Maar misschien zou ik het proefschrift eens moeten lezen om een helder beeld te krijgen.

  26. maria says:

    …Of naar de promotie gaan.
    Hij lijkt me een vent met de benen op de grond en in de ervaring.

  27. K3 says:

    @ Schizofrenie komt voor bij allerlei soorten mènsen en in allerlei rangen en standen. Is derhalve niet milieu-cultuur-land- of rasgebonden. Eerder stressgebonden, als je het mij vraagt. Je hebt zowel fysieke als psychische stress en tevens een combinatie van beide. Ga er maar aanstaan!
    Vreemd, als men naar Nederland immigreert dat dan de schizofrenie de kop opsteekt…
    Ik vermoed dat de factor stress daarbij de grootste boosdoener is, teminste als je de stress als een trigger beschouwt.
    Er was al een zekere aanleg en/of mogelijk ook deficientie aan bepaalde stoffen, nodig voor een goed functionerend hersenmetabolisme. Stress vermindert weerstand en langdurige stress veroorzaakt uitputting. Op dat moment is het overbelaste zenuwgestel "vatbaar" voor diverse geestelijke "inzinkingen".
    Vorenstaande is uiteraard niet dé verklaring, maar mogelijk een stukje legpuzzel wat de verklaring iets makkelijker vindbaar maakt.
    Hoewel, persoonlijk geloof ik niet dat de precieze oorzaak van schizofrenie ooit zal worden gevonden. En men is al zolang bezig! Er zijn ook teveel randgebieden en verwante aandoeningen. Er is niet eens een duidelijk ziektemodel te maken.
    Last but not least: Tankgirl, ik heb grote bewondering voor je diverse uiteenzettingen. Zo helder en goed geschreven! Châpeau!Reactie is geredigeerd

  28. K3 says:

    @ Addendumpje:
    In het toenmalige zondagse tv- programma Reiziger in Muziek ,op 8 maart 2001, werd werk van een schizofrene componist ten gehore gebracht. Ook werd een "gedichtje"(?) van zijn hand gedeclameerd:
    Ich hab dich so liebgehabt
    Jetzt liebe ich dich nicht mehr
    Ich scheiss dich in die Augen
    dann siehst du mich nicht mehr
    ( erbij vermeld dat dit in retorische zangtrant dient te worden gezongen…?) Ik heb het destijds opgeschreven en helaas staat de naam van de componist er niet bij.
    Wat is er in die persoon omgegaan toen hij dit schreef?
    Is dit humor of ernst?
    Hebben schizofrene mensen gevoel voor humor?

  29. Joke Mizee says:

    @ K3: Dank je!
    Ik denk dat je vrij redelijk beschrijft hoe de wisselwerking tussen binnen- en buitenkant op fysiek niveau plaatsvindt, als een proces.
    De diagnose schizofrenie is en blijft een etiket, het resultaat van een vragenlijst.
    Dhr. Veling lijkt toch vooral voor het stressmodel te kiezen, terwijl zijn hypotheses met elkaar samenhangen. Het exotische gehalte van iemands uiterlijk en naam zal bv. bepalend zijn voor de mate waarin men gediscrimineerd wordt. Het zou interessant zijn zowel te onderzoeken of er correlatie is met het optreden van psychische problemen, als met de waardering van de etnische identiteit. (Je zou nl. verwachten dat mensen met een zeer Marokkaans uiterlijk ook die identiteit i.h.a. positiever waarderen, en dan zouden ze vlg. Veling juist minder gauw problemen krijgen.)
    VPRO heeft een uitgebreid internetarchief, maar ik kan dit niet vinden. De lijst van schizofrene kunstenaars is ongetwijfeld oneindig.
    Het lijkt me wel dat ze humor hebben. Je zou zelfs niet eens kunnen stellen dat de humor afneemt naarmate de ernst van een psychose toeneemt. De meeste humor heeft immers een zwarte kant.

  30. K3 says:

    @ Joke. Dank je voor het uitvoerige en serieuze antwoord. Soory dat ik laat reageer maar ik was even afwezig.
    Ik heb grote bewondering(zonder idolatie) voor mensen die uiterst serieus met hun vak bezig zijn en serieuziteit en humor daar waar nodig van elkaar gescheiden weten te houden. Tegenwoordig laten ook "normale" mensen deze, bewust dan wel onbewust, in elkaar overlopen en gaan naar willekeur, in geval het hen te pas komt, deze sterk verschillende zaken met elkaar verwisselen. Het "vergoelijkende" en gelijktijdig verwijtende antwoord is dan: het was maar een
    grapje! Voor mij illustratief dat de schizofrenie er over de hele al maatschappelijk aan het insluipen is( misschien ietwat avant la lettre?).
    Ik ken een kunstenaar, hyperintelligent en schizofreen gediagnosticeerd, die inderdaad zowel bloedserieus als heel humorvol kan zijn, afhankelijk van zijn stemming. Waarmee ik wederom wil aanhalen dat de criteria om een onomstotelijke diagnose te stellen uiterst moeilijk te bepalen zijn. Schizofrenie blijft dus vooralsnog een weids begrip.
    Wat betreft de opnie van heer Veling. Hij lijkt toch vooral (of overwegend) voor het stressmodel te kiezen… Inderdaad lijkt stress is stress de trigger of de factor die de schizofrenie manifest kan maken. Immers omgekeerd: als je de patient sedeert op welke wijze dan ook, reduceren de als schizofreen aangemerkte symptomen. Ik denk vooral dat schizofrenie altijd multicausaal is en dat er groeperingen zijn, die jij o.a. noemt, die gevoeliger of vatbaarder zijn voor deze m.i.ook nog eens psychosomatische aandoening(!) Immers hersenen zijn per definitie fysieke delen mèt een eigen metabolisme. De hersenstofwisseling is MEDE- bepalend. Evident want o.a. door medicatie èn nutrienten te beinvloeden.
    Als er allerlei randvoorwaarden bij worden gehaald die ook onderzocht dienen te worden, dan verdwaalt men hopeloos en ziet door de bomen het bos niet meer. Iedereen heeft vervolgens een mening, terwijl het verreweg beste zou zijn dat er een collectieve mening zou gelden, maar de hamvraag is: wie gaat deze bepalen? Ik zou aan jou verantwoordelijkheid durven toevertrouwen omdat je serieus en integer overkomt zonder een streberige indruk te maken. Verfrissend! Voel je niet de hemel in geprezen, want het is niet complimenteus doch feitelijk bedoeld( in feite dus onbedoeld nòg complimenteuzer…)
    Nogmaals: dank voor je uiteenzetting.
    P.s. zojuist kwam in mij op dat humor voor schizofrenen weleens niet grappig doch serieus bedoeld zou kunnen zijn. M.a.w. het is objectief (voor de toehoorder) humor en subjectief(voor de schizofrene "patient") bloedserieus. Want het is wel "grappig" dat zij zelf om hun grappen niet lachen… Er zijn gradaties in schizofrenie met een glijdende schaal, welke door omstandigheden en soms medicatie kunnen verbeteren dan wel verslechteren. De bekende rode draad dient men nooit uit het oog te verliezen. Het zijn soms ook ragfijne triggers die voor de buitenstaander als volledig onbegrijpelijk recidieven kunnen veroorzaken( illustratief in One flew over the Cuckoos nest). Pff. het is en blijft complexe materie.Reactie is geredigeerd

  31. K3 says:

    Op het weblog Liefdevolle Sex …etc. staat een interessant artikel over Schizofrenie in relatie met triggers als gluten, caseine, soja. Daar zitten ook gistingsproducten bij met dezelfde werking als bijvoorbeeld drugs. LSD, paddos`s (schimmels).Dit ter kennisgeving.

  32. Maurice says:

    Joke je zegt "@ Kletersteeg: Heb je eigenlijk gelezen wat hierboven staat over dat inteelt-argument? Dat het niet kan verklaren waarom het alleen mannen treft en zo?"
    En hierboven staat dan: "Waar Boedjarath echter compleet aan voorbij gaat, is dit: "Omdat Marokkaanse meisjes géén duidelijk vergrote kans op schizofrenie hebben, pleit dit tegen een genetische oorzaak en dus ook tegen het idee dat huwelijken tussen verwanten iets met die verhoogde kans te maken hebben." (Carla Rus, Rotjochies van Slotervaart soms ziek maar niet zielig.)"
    Dit argument klopt niet, Carla Rus en jij maken een denkfout of hebben het gewoon niet zo goed begrepen. Als (mentale) ziekten een erfelijke component bevatten, dan betekent dat niet dat de bezitter van zo’n defect gen die ziekte ook per definitie/overal en altijd ontwikkelt. Iemand als jij die zich met dit onderwerp bezig houdt zou dit moeten weten. Het is vaak niet een kwestie van of nature of nurture, maar een combinatie van die twee die zorgt voor het ontstaan van het uiteindelijke ziektebeeld. Iemand met een aanleg voor ziekte X kan die ziekte in omgeving Y (een stressvolle omgeving bijv) ontwikkelen terwijl diezelfde persoon opgegroeid in omgeving Z gewoon normaal zou blijven en zijn omgeving niet lastig valt met zijn zieke brein.
    Inteelt kan dus wel degelijk een mogelijke verklaring zijn voor het feit dat Marokkaanse jongens vaker schizofreen zijn. Ze bevinden zich immers in een andere omgeving (omgeving Y wellicht)dan hun zusters (omgeving Z). Zusters en broers bezitten dus dezelfde aanleg voor het ontwikkelen van schizofrenie, maar mogelijk wordt die alleen bij de jongens geactiveerd. Verder, als ‘het’ schizofreniegen (of genen) ergens in de familie rondwaart, dan verhoogt inteelt per definitie de aanleg voor schizofrenie.Reactie is geredigeerd

  33. Joke Mizee says:

    O.k., da’s een aardige hypothese. Verklaar mij dan hoe het mogelijk is dat die meisjes met die verhoogde kans even vaak schizofreen worden als ‘autochtone’ meisjes (ipv vaker). En waarom de mensen in Marokko even vaak schizofreen worden als wij hier – komen inteelthuwelijken hier dan zoveel vaker voor dan daar? Dat zijn toch sterke indicaties dat het veel eerder een kwestie zal zijn van nurture. (Maar dat het nooit of/of is dat ben ik met je eens. Daarom roem ik altijd de biologen, die dat veel beter lijken te snappen.)

  34. Maurice says:

    Geen idee ik zal er later nog over nadenken, morgen of overmorgen bijvoorbeeld. Ik ga nu een biertje drinken. Nog excuses voor de (kleine) wijzigingen in mijn bericht terwijl je reactie er al stond, las er ff overheen en had niet gedacht dat er nu al gereageerd zou worden.

  35. Waterput says:

    Fijn om je stuk te lezen. Ik heb zo’n 12 jaar geleden een studie psychologie afgerond en ben verder afgehaakt vanwege de nadruk op de biologische-genetische factoren. Heerlijk om Laing weer eens te horen en de double-bind theorie.
    Op http://home.tiscali.nl/gibbon/waterput/0007-schizofrenie-in-onze-maatschappij.htm schrijf ik over onderzoek dat stelt dat schizofrenie in niet-westerse landen vaak spontaan oplost en veel minder voorkomt.
    In mijn scriptie destijds heb ik de nodige argumenten kunnen verzamelen om te stellen dat schizofrenie vooral een door eigenbelang gevoed concept is van psychiaters om zichzelf een positie binnen de medische wereld te verwerven.
    Zie misschien ook:http://home.tiscali.nl/gibbon/waterput/0061-noem-levensproblemen-geen-psychische-ziekte.htm.
    Leuke blog trouwens!
    Groeten uit Nijmegen

  36. Joke Mizee says:

    Dank, dank! In Leiden lag de nadruk ook sterk op meetbaarheid, en na mijn tijd zijn ze zelfs fysiek tegen Medicijnen aan gaan schurken (aan de Wassenaarseweg, that is) – maar Theoretische was een oase, want multidisciplinair. (Bateson was bioloog (en getrouwd met een antropoloog); psychoanalytici zijn trouwens ook altijd kritisch t.o. de psychiatrie geweest.)
    De jongste ontwikkelingen in de psychiatrie zijn niet om blij van te worden: van pillen richting het hellend vlak van de shocktherapie. En daar is niet eens maatschappelijke weerstand tegen!
    Ik zal je links nog lezen!

  37. Waterput says:

    Ik denk dat hier ook een beweging gaande is in de menselijkere richting weg van ‘de mens is een dopamine-machine’. Ik weet niet of je gehoord hebt van het Soteriaproject? Een aanrader: http://www.psychiater.nu/soteria-in-nederland.html

  38. Joke Mizee says:

    Maar dat zou toch heel normaal moeten zijn? Waar is de holistische aanpak toch gebleven? Met medicijnen kom je geen stap verder.
    Sterker nog: ik heb wel ’s de pillendoos van zo’n patient gezien, w.o. maar liefst 3 seresta’s, elk 4 x zo zwaar als de huis-tuin-en-keuken seresta. (Deed zo’n neuroloog er bij wijze van experiment eentje vanaf – ze sloeg de hele boel kort en klein bij het RIAGG…)
    Maar shocktherapie, weet je daar wat van af? Ze zeggen dat het tegenwoordig ‘humaner is’, maar volgens mij weet niemand hoe of wat.

  39. Waterput says:

    Nou, Joke, ik geloof er helemaal niks van. Ik weet nog in mijn stagetijd dat iemand door shocktherapie van zijn problemen af was. Hij was zelfs vergeten dat hij ooit een probleem had. Wel was hij incontinent geworden.
    Hoe je het ook wendt of keert het komt neer op -zoals je al zegt- een lucky shot, als een soort partiële defragmentatie zonder precies te weten waar en hoe, met het idee dat de mens vooral het product is van zijn hersenactiviteit.
    Het idee dat gedachten hersenen zouden kunnen activeren is nog steeds niet erg populair in de psychiatrie…
    Wat doen wij nog op zo laat?

  40. Joke Mizee says:

    Dus tòch chemische lobotomie. Ken je de docu’s van Curtiss (zie link onderaan mijn blog Sigmund de maatschappijcriticus)? In mijn tijd (’83-’88) werd er nog vol afschuw over gesproken – en nu is het terug.
    Wat wij aan het doen zijn? Ik lijd aan een ernstige vorm van beroepsdeformatie en luister naar muziek.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: